рд╢рдиिрд╡ाрд░, 2 рдордИ 2020

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 31 рдоाрд░्рдЪ 2020


рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдХो рдирдП рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдФрд░ рдЯोрдХ्рдпो рдУрд▓ंрдкिрдХ्рд╕ 2020 рдЖрджि рдХो рд╕рдо्рдорд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╢ोрдзрдХрд░्рдд्рддाрдУं рдиे рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдоिрдЧुрд╢ा рдоें рдкाрдП рдЧрдП рдПрдХ рдк्рд░ाрдЪीрди рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рдХे рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдкрддा рд▓рдЧाрдпा рдХि рдоाрдирд╡ рд╣ाрдеों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ुрдЖ рд╣ै- рдХрдиाрдбा

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рд╕ंрд╕्рдеा рдиे  COVID- 19 рдХे рдЧंрднीрд░ рд░ूрдк рд╕े рдмीрдоाрд░ рд░ोрдЧिрдпों рдХे рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рд▓िрдпे рд░рдХ्рдд рдк्рд▓ाреЫ्рдоा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХो рдоंреЫूрд░ी рдк्рд░рджाрди рдХी рд╣ै- US Food and Drug Administration

• рдЗंрдбिрдпा рд░ेрдЯिंрдЧ्рд╕ рдиे 2020-21 рдХे рд▓िрдП рднाрд░рддीрдп рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдЕрдиुрдоाрди рдХो рдЬिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рддрдХ рдШрдЯा рджिрдпा рд╣ै-3.6 рдк्рд░рддिрд╢рдд

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдХे рд╣ाрд╕्рдп рдЕрднिрдиेрддा рдХेрди рд╢िрдоुрд░ा рдХा рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдХाрд░рдг рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा- рдЬाрдкाрди

• рд░िрд▓ाрдпंрд╕ рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ीрдЬ рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рдЗрд╕ рдорд╣ाрдоाрд░ी рд╕े рд▓рдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдкीрдПрдо рдХेрдпрд░ рдлंрдб рдоें рдЬिрддрдиे рдХрд░ोрдб़ рджेрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै-500 рдХрд░ोрдб़ 

• рд╡рд╣ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдЬिрд╕рдиे рджेрд╢рднрд░ рдоें рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рдХे рджौрд░ाрди рдЖрд╡рд╢्рдпрдпрдХ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХी рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рдоें рд▓рдЧे рдк्рд░рдд्рдпेेрдХ рд╡्рдп्рдХ्рддि  рдХो рдИ-рдкाрд╕ рдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк PRAGYAAM рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рд╣ै- рдЭाрд░рдЦंрдб

• рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ (рдПрдбीрдмी) рдиे рднाрд░рддीрдп рдвांрдЪाрдЧрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рдЬिрддрдиे рдХрд░ोрдб़ рдбॉрд▓рд░ рдХे рдиिрд╡ेрд╢ рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै- рджрд╕ рдХрд░ोрдб़ рдбॉрд▓рд░

• рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдЪрд▓рддे рд╕्рдердЧिрдд рд╣ुрдЖ рдЯोрдХ्рдпो рдУрд▓ंрдкिрдХ्рд╕ 2020 рдЕрдм рдЕрдЧрд▓े рд╕ाрд▓ рдЬिрд╕ рддाрд░ीрдЦ рд╕े рдЬिрд╕ рддाрд░ीрдЦ рдХे рдмीрдЪ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХрд░ाрдпा рдЬाрдПрдЧा-23 рдЬुрд▓ाрдИ рд╕े 08 рдЕрдЧрд╕्рдд

• рд╡рд╣ рджेрд╢ рдЬिрд╕рдХी рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдиे 30 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рд╕े рдЕрд▓ाрд╕्рдХा рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдкрдиे рдк्рд░рдоुрдЦ рдмрд╣ुрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдн्рдпाрд╕, рд░ेрдб рдл्рд▓ैрдЧ (Red Flag) рдХे рдЪрд░рдг-1 рдХो рд░рдж्рдж рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै- рдЕрдоेрд░िрдХी рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें G- 20 рд╕рдоूрд╣ рдХे рджेрд╢ों рдж्рд╡ाрд░ा COVID- 19 рдорд╣ाрдоाрд░ी рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рддрдеा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХी рджिрд╢ा рдоें ‘G- 20 рд╡рд░्рдЪुрдЕрд▓ рд╕рдоिрдЯ’ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा- рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 30 рдоाрд░्рдЪ 2020


рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдХो рдирдП рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдФрд░ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рджिрд╡рд╕ рдЖрджि рдХो рд╕рдо्рдорд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдФрд░ рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдиे 15,295 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХी рд░ेрд▓ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рд╣ै- рдЬाрдкाрди

• рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдШोрд╖िрдд рд░ाрд╣рдд рдкैрдХेрдЬ рдоें рдорд╣िрд▓ा рд╕्рд╡рдпं рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕рдоूрд╣ों рдХो рджीрди рджрдпाрд▓ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдоिрд╢рди рдХे рддрд╣рдд рдЬिрддрдиे рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे рддрдХ рдХे рдЬрдоाрдирдд-рдоुрдХ्рдд рдЛрдг рджिрдП рдЬाрдПंрдЧे-20 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे

• рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд╡िрдб-19 рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдоें рд▓рдЧे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХрд░्рдоिрдпों рдХे рд▓िрдП рдЬिрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдШोрд╖िрдд рдмीрдоा рдпोрдЬрдиा рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рд╣ै- рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЧрд░ीрдм рдХрд▓्рдпाрдг рдпोрдЬрдиा

• рдЕрдорд░ीрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдХрдкрддि рдбॉрдирд▓्рдбрди рдЯ्рд░ंрдк рдиे рдХोрд╡िрдб-19 рдорд╣ाрдоाрд░ी рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬिрддрдиे рдЕрд░рдм рдбॉрд▓рд░ рдХे рдкैрдХेрдЬ рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै-2,000 рдЕрд░рдм рдбॉрд▓рд░

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдорд╣ाрдоाрд░ी рдХे рдордж्рджे рдирдЬрд░ рд░рдХ्рд╖ा рдЙрдд्рдкाрджрди рдЕрдзिрдиिрдпрдо рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рд╣ै- рдЕрдоेрд░िрдХा

• рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмрдЬрдЯ 2020-21 рдоें рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рдФрд░ рдПрдк्рд▓िрдХेрд╢рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоिрд╢рди рдХे рддрд╣рдд рдЬिрддрдиे рд╡рд░्рд╖ рдХे рд▓िрдпे 8,000 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП рдЦрд░्рдЪ рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै- рдкाँрдЪ рд╡рд░्рд╖

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдПрдХ рдиिрдЬी рдХंрдкрдиी рдоाрдпрд▓ैрдм рдХो COVID-19 рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдпे рдЯेрд╕्рдЯिंрдЧ рдХिрдЯ рдмрдиाрдиे рдХी рдоंреЫूрд░ी рджे рджी рдЧрдИ рд╣ै- рдкुрдгे

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдиे рднाрд░рдд рдХो рднрд░ोрд╕ा рджिрдпा рд╣ै рдХि рдПрд▓рдкीрдЬी рдЧैрд╕ рдХी рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдоें рдХрдоी рдирд╣ीं рд╣ोрдЧी- рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм

• рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рджिрд╡рд╕ рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ рдЬिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-30 рдоाрд░्рдЪ

• рд╡рд╣ рд░ाрдЬ्рдп рдЬिрд╕рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХो рдлैрд▓рдиे рд╕े рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП ‘рдЯीрдо -11’ рдиाрдордХ рдЕंрддрд░-рд╡िрднाрдЧीрдп рд╕рдоिрддिрдпों рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рд╣ै- рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 29 рдоाрд░्рдЪ 2020


рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░

1. рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे COVID-19 рдХो рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП 11 рдЕрдзिрдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╕рдоूрд╣ рдХा рдХिрдпा рдЧрдарди

рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे COVID-19 рдорд╣ाрдоाрд░ी рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП 11 рдЕрдзिрдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╕рдоूрд╣ рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рд╣ैं। рдЗрди 11 рдЕрдзिрдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╕рдоूрд╣ рдХो COVID-19 рдХे рд▓िрдП рд╡्рдпाрдкрдХ рдФрд░ рдХाрд░рдЧрд░ рдк्рд▓ाрди рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдХाрдо рд╕ौंрдкा рдЧрдпा рд╣ै। рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрди 11 рд╕рдоूрд╣ों рдХो рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдХे рддрд╣рдд рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХो рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдХाрд░рдЧрд░ рдк्рд▓ाрди рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЬाрдП рдФрд░ рдЬрд▓्рдж рд╕े рдЬрд▓्рдж рд╕рднी рдк्рд▓ाрди्рд╕ рдкрд░ рдХाрдо рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди рдЕрдзिрдиिрдпрдо рдХे рддрд╣рдд рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдП рдЧрдП рдЗрди рд╕рдоूрд╣ों рдоें рдкीрдПрдордУ рдФрд░ рдХैрдмिрдиेрдЯ рд╕рдЪिрд╡ाрд▓рдп рдХे рд╡рд░िрд╖्рда рдк्рд░рддिрдиिрдзि рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोंрдЧे। 


2. рджрд╕ рдмैंрдХों рдХा рд╡िрд▓рдп: 1 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рд╕े рд▓ाрдЧू рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै рдоेрдЧा рдмैंрдХ рдорд░्рдЬрд░

рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी рдиिрд░्рдорд▓ा рд╕ीрддाрд░рдордг рдиे рд╕ाрд▓ 2019 рдоें рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдмैंрдХों рдХे рдПрдХ рдмрдб़े рд╡िрд▓рдп рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рдеी। рд╡िрд▓рдп рдХी рдЗрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, 10 рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдмैंрдХों рдХा 4 рдмैंрдХों рдоें рд╡िрд▓рдп рдХिрдпा рдЬाрдиा рд╣ै। рдЕрдм, рднाрд░рддीрдп рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ рдиे рдПрдХ рд╕рд░्рдХुрд▓рд░ рдХे рд╕ाрде рд╕ूрдЪрдиा рдЬाрд░ी рдХी рд╣ै рдХि 10 PSBs рдХा рдоेрдЧा рдорд░्рдЬрд░  рдирдП рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╕े рдпाрдиी 1 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2020 рд╕े рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ोрдЧा।

рд╕рднी рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЯेрдХрдЕрд╡े:
RBI рдХे 25 рд╡ें рдЧрд╡рд░्рдирд░: рд╢рдХ्рддिрдХांрдд рджाрд╕; рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдоुंрдмрдИ; рд╕्рдеाрдкिрдд: 1 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1935, рдХोрд▓рдХाрддा

3. рдЙрдд्рддрд░ рд░ेрд▓рд╡े рдиे рдкрд╣рд▓े рдЖрджрд░्рд╢ рд╣ॉрд╕्рдкिрдЯрд▓ рдЖрдЗрд╕ोрд▓ेрд╢рди рдХोрдЪों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा рдкूрд░ा

рдЙрдд्рддрд░ рд░ेрд▓рд╡े рдиे рдкрд╣рд▓े рдЖрджрд░्рд╢ рд╣ॉрд╕्рдкिрдЯрд▓ рдЖрдЗрд╕ोрд▓ेрд╢рди рдХोрдЪ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै। рджेрд╢ рдоें COVID-19 рд╕े рд▓рдб़рдиे рдФрд░ рдЗрд╕े рдлैрд▓рдиे рд╕े рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ॉрд╕्рдкिрдЯрд▓ рдЖрдЗрд╕ोрд▓ेрд╢рди рдХोрдЪ рдмрдиाрдП рдЧрдП рд╣ैं। рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдХोрдЪ рдоें 10 рдЖрдЗрд╕ोрд▓ेрд╢рди рд╡ाрд░्рдб рд╣ैं। рд╕рдоाрдоेрд▓рди(amalgamation) рдХे рдмाрдж, рджेрд╢ рдоें рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдмैंрдХों рдХी рдХुрд▓ рд╕ंрдЦ्рдпा рдШрдЯрдХрд░ 12 рд╣ो рдЬाрдПрдЧी।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдХेंрдж्рд░ीрдп рд░ेрд▓ рдоंрдд्рд░ी: рдкीрдпूрд╖ рдЧोрдпрд▓.

4. рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдоंрдд्рд░ी рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди рдиे COVID-19 рдХे рд▓िрдП 24x7 рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди рдХेंрдж्рд░ рдХा рдХिрдпा рд╢ुрднाрд░ंрдн  

рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдПрд╡ं рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ी рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди рдиे COVID-19 рд╕े рдЬुреЬे рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рдЙрдд्рддрд░ рджेрдиे рдХे рд▓िрдП 24x7 рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди рдХेंрдж्рд░ рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рдЯेрд▓ीрдоेрдбिрд╕िрди рдХेंрдж्рд░ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े, рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдбॉрдХ्рдЯрд░ COVID-19  рдЬुреЬे рд╕рднी рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕рд╡ाрд▓ों рдХे рдЬрд╡ाрдм рджेрдиे рдХे рд▓िрдП 24x7 рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд░рд╣ेंрдЧे। рдЗрд╕ рдкрд░ рдЖрдо рдоोрдмाрдЗрд▓ рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк, рд╕्рдХाрдЗрдк рдФрд░ Google Duo рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рджो-рддрд░рдл़ा рд╡ीрдбिрдпो рдХांрдл्рд░ेрд╕िंрдЧ рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдоें рд░ाрдЬ्рдп рдоंрдд्рд░ी: рдЕрд╢्рд╡िрдиी рдХुрдоाрд░ рдЪौрдмे.

5. рдиेрд╢рдирд▓ рдмुрдХ рдЯ्рд░рд╕्рдЯ "рдХोрд░ोрдиा рд╕्рдЯрдбीрдЬ़ рд╕ीрд░ीрдЬ़" рдХрд░ेрдЧा рд▓ॉрди्рдЪ 

рдиेрд╢рдирд▓ рдмुрдХ рдЯ्рд░рд╕्рдЯ рдиे рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рдХे рджौрд░ाрди рдЕрдкрдиे рдкाрдардХों рдХी рдЬ़рд░ूрд░рддों рдХे рд▓िрдП рдШрд░ рдмैрдаे рд╕рднी рдЖрдпु-рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓िрдП 'Corona Studies Series' (рдХोрд░ोрдиा рдЕрдз्рдпрдпрди рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा) рдиाрдордХ рдПрдХ рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рд▓ॉрди्рдЪ рдХрд░рдиे рдФрд░ рдХोрд░ोрдиा  рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рдкрдарди рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдиेрд╢рдирд▓ рдмुрдХ рдЯ्рд░рд╕्рдЯ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рдЧोрд╡िंрдж рдк्рд░рд╕ाрдж рд╢рд░्рдоा.
рдиेрд╢рдирд▓ рдмुрдХ рдЯ्рд░рд╕्рдЯ рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╡рд░्рд╖ 1957 рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдПрдХ рд╢ीрд░्рд╖ рд╕ंрд╕्рдеा рд╣ै.
рдиेрд╢рдирд▓ рдмुрдХ рдЯ्рд░рд╕्рдЯ рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдоाрдирд╡ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрдХाрд╕ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рддрд╣рдд рдкुрд╕्рддрдХ рдк्рд░рдХाрд╢рди рдФрд░ рдкुрд╕्рддрдХ рдк्рд░рдЪाрд░ рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрд╕्рдеा рд╣ै.

6. рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдЯ्рд░ैрдХिंрдЧ рдРрдк "рдХोрд░ोрдиा рдХрд╡рдЪ" рдХी рд▓ॉрди्рдЪ 

рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд░ोрдирд╡ाрдпрд░рд╕ рд╡ाрдпрд░рд╕-рдиिрдЧрд░ाрдиी рдРрдк рдХोрд░ोрдиा рдХрд╡рдЪ рд▓ॉрди्рдЪ рдХी рд╣ै। рдЗрд╕ рдРрдк рдХो рдХेंрдж्рд░ीрдп рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ्рд╕ рдФрд░ рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдФрд░ рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдпे рдПрдк्рд▓िрдХेрд╢рди рдХिрд╕ी рднी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдоौрдЬूрджा рд▓ोрдХेрд╢рди рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рдХे рдпрд╣ рдмрддाрддी рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдЙрдЪ्рдЪ-рдЬोрдЦिрдо рд╡ाрд▓े рднौрдЧोрд▓िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╣ैं рдпा рдирд╣ीं।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ी: рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди.
рдХेंрдж्рд░ीрдп рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ्рд╕ рдФрд░ рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдоंрдд्рд░ी: рд░рд╡िрд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж.

рд░ाрдЬ्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░

7. CM рдпोрдЧी рдЖрджिрдд्рдпрдиाрде рдиे рдХिрдпा "рдЯीрдо -11" рдХा рдЧрдарди

рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдпोрдЧी рдЖрджिрдд्рдпрдиाрде рдиे "рдЯीрдо -11" рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд▓рдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрдИ рдЕंрддрд░-рд╡िрднाрдЧीрдп(inter-departmental) рд╕рдоिрддिрдпां рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे CM рдХी рджेрдЦрд░ेрдЦ рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рддрд░ों рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рджो рджрд░्рдЬрди рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡рд░िрд╖्рда рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХे рд╕ाрде 11 рдЕंрддрд░-рд╡िрднाрдЧीрдп рд╕рдоिрддिрдпों рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рд╣ै। рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╕рдоिрддि рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдПрдХ рд╡рд░िрд╖्рда рдиौрдХрд░рд╢ाрд╣ рдХрд░ेрдЧा, рдЬрдмрдХि рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдЯीрдо -11 рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣ोंрдЧे।

""рдЯीрдо -11" рд╕рдоिрддिрдпों рдХे рдмाрд░े рдоें рдХुрдЫ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं (Here are some important facts about "Team-11" Committees):
рдкрд╣рд▓ी рд╕рдоिрддि:  рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪिрд╡ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рд╡ाрд▓ी рдпрд╣ рд╕рдоिрддि рд╡िрднिрди्рди рдоुрдЦ्рдп рдоुрдж्рджों рдкрд░ рд╕ंрдШ рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдХे рд╕рдорди्рд╡рдп рдХрд░ेрдЧी।

рджूрд╕рд░ी рдХрдоेрдЯी: рдЗрди्рдл्рд░ाрд╕्рдЯ्рд░рдХ्рдЪрд░ рдПंрдб рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░िрдпрд▓ рдбेрд╡рд▓рдкрдоेंрдЯ рдХрдоिрд╢्рдирд░ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рд╡ाрд▓ी рдпрд╣ рдХрдоेрдЯी рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рдЬिрд▓ा рд╕्рддрд░ों рд╕े рдЬुрдб़ी рд╡िрднिрди्рди рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХा рд╣рд▓ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै।

рддीрд╕рд░ी рд╕рдоिрддि: рдХृрд╖ि рдЙрдд्рдкाрджрди рдЖрдпुрдХ्рдд рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рд╡ाрд▓ी рдпрд╣ рд╕рдоिрддि рдЙрдЪिрдд рдоूрд▓्рдп рдкрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХो рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬिрд▓ों рдХा рд╕рдорди्рд╡рдп рдХрд░ेрдЧी। рдпрд╣ рдЕंрддрд░-рдЬिрд▓ा рдФрд░ рдЕंрддрд░-рдЬिрд▓ा рдкрд░िрд╡рд╣рди рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХा рднी рд╕рдоाрдзाрди рдХрд░рддी рд╣ै।

рдЪौрдеी рд╕рдоिрддि: рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪिрд╡ (рдЧृрд╣, рд╕ूрдЪрдиा рдФрд░ рдЬрдирд╕ंрдкрд░्рдХ) рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рд╡ाрд▓ी рдпрд╣ рд╕рдоिрддि рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рдХी рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░ेрдЧी рдФрд░ рдоीрдбिрдпा рдХो рд╕рдЯीрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдк्рд░рджाрди рдХрд░ेрдЧी।

рдкांрдЪрд╡ीं рд╕рдоिрддि: рдпрд╣ рд╕рдоिрддि рд░ाрдЬ्рдп рдФрд░ рдЬिрд▓ा рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХрдХ्рд╖ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪिрд╡ (рд░ाрдЬрд╕्рд╡) рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рдХाрдо рдХрд░ेрдЧी।

рдЫрдаी рд╕рдоिрддि: рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рдЪिрд╡ (рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп) рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рд╡ाрд▓ी рдпрд╣ рд╕рдоिрддि, рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рд╕ाрде рд╕рдорди्рд╡рдп рдХрд░ेрдЧी। рдпрд╣ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕рднी рд╢рд╣рд░ी рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдкेрдпрдЬрд▓, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдФрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдХे рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдХो рднी рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ेрдЧी।

рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдкрд╢ुрдУं рдХे рдЪाрд░े рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╡ाрдУं рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рдЪिрд╡ (рдкрд╢ुрдкाрд▓рди) рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рдПрдХ рд╕рдоिрддि рд╣ोрдЧी।
рдпूрдкी рдХे рд╕рднी рдЬेрд▓ों, рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХेंрдж्рд░ों рдФрд░ PAC (рдк्рд░ाрджेрд╢िрдХ рдЖрд░्рдо्рдб рдХांрд╕्рдЯेрдмुрд▓рд░ी) рдмрдЯाрд▓िрдпрдиों рдоें рд╕ाрдл-рд╕рдлाрдИ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрди्рдп рдкुрд▓िрд╕ рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рд╣ोрдЧी।
рдорд╣ाрдоाрд░ी рдХे рдХाрд░рдг рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рдФрд░ рдХिрд╕ाрдиों рдХी рдорджрдж рдХे рд▓िрдП рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рд░рдгрдиीрддि рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕рдоिрддि рднी рд╣ोрдЧी।
рд╕рднी рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЯेрдХрдЕрд╡े:
рдЖрдиंрджीрдмेрди рдкрдЯेрд▓ рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд╡рд░्рддрдоाрди рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рд╣ैं।
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЖрдмाрджी рд╡ाрд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै।

8. рд╕ीрдПрдо рдиेрдл्рдпू рд░िрдпो рдиे рдХोрд╣िрдоा рдоें рд╕ेрд▓्рдл рдбिрдХ्рд▓ेрд░ेрд╢рди COVID19 рдРрдк рдХा рдХिрдпा рдЕрдиाрд╡рд░рдг

рдиाрдЧाрд▓ैंрдб рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиेрдл्рдпू рд░िрдпो рдиे рдХोрд╣िрдоा рдоें рд╕ेрд▓्рдл рдбिрдХ्рд▓ेрд░ेрд╢рди COVID19 рдРрдк (рд╕्рд╡рдпं рдЬाрдирдХाрд░ी) рд▓ॉрди्рдЪ рдХी рд╣ै। рдпрд╣ рдРрдк рдЙрди рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рд╢ुрд░ू рдХी рдЧрдИ рд╣ै, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे 6 рдоाрд░्рдЪ рдХे рдмाрдж рдХрднी рднी рдиाрдЧाрд▓ैंрдб рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХिрдпा рд╣ै, рдРрд╕े рд╕рднी рд▓ोрдЧो рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиी рдЬाрдирдХाрд░ी рдЗрд╕ app рдкрд░ рджेрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ोрдЧा। рдпрд╣ рдРрдк рдЕрдзिрдХ рдЬोрдЦिрдо рд╡ाрд▓े рдоाрдорд▓ों рдХी рдкрддा рд▓рдЧाрдПрдЧी рдФрд░ рдЙрдирдХी рдиिрдЧрд░ाрдиी рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдПрдЧी। рдЗрд╕ рдРрдк рдХो рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ nagalandhealthproject.org рд╕े рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। 

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдиाрдЧाрд▓ैंрдб рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी: рдиेрдл्рдпू рд░िрдпो; рдиाрдЧाрд▓ैंрдб рдХे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓: рдЖрд░ рдПрди рд░рд╡ि.

рдмैंрдХिंрдЧ рд╕рдоाрдЪाрд░

9. рдкंрдЬाрдм рдиेрд╢рдирд▓ рдмैंрдХ рдиे рд╡िрд▓рдп рд╕े рдкрд╣рд▓े рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЕрдкрдиा рдирдпा рд▓ोрдЧो  

рдкंрдЬाрдм рдиेрд╢рдирд▓ рдмैंрдХ (PNB) рдиे рдУрд░िрдПंрдЯрд▓ рдмैंрдХ рдСрдл рдХॉрдорд░्рд╕ (OBC) рдФрд░ рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб рдмैंрдХ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा (UBI) рдХे рд╡िрд▓рдп рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиा рдирдпा рд▓ोрдЧो рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рдирдП рд▓ोрдЧो рдоें рддीрдиों PSU рдмैंрдХ рдпाрдиि рдкंрдЬाрдм рдиेрд╢рдирд▓ рдмैंрдХ, рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб рдмैंрдХ рдСрдл़ рдЗंрдбिрдпा (UBI) рдФрд░ рдУрд░िрдПंрдЯрд▓ рдмैंрдХ рдСрдл़ рдХॉрдорд░्рд╕ (OBC) рдХे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдк्рд░рддीрдХ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोंрдЧे। рдЗрд╕ рд╕рдоाрдоेрд▓рди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें, рдкंрдЬाрдм рдиेрд╢рдирд▓ рдмैंрдХ (PNB) рдЕंрддрд░ि‍рддी (transferee) рд╣ोрдЧा, рдЬрдмрдХि рдУрд░िрдПंрдЯрд▓ рдмैंрдХ рдСрдл़ рдХॉрдорд░्рд╕ (OBC) рдФрд░ рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб рдмैंрдХ рдСрдл़ рдЗंрдбिрдпा (UBI) рдЕंрддрд░рдгрдХрд░्рддा (transferor) рдмैंрдХ рд╣ोंрдЧे।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдкंрдЬाрдм рдиेрд╢рдирд▓ рдмैंрдХ рдХे рдПрдордбी рдФрд░ рд╕ीрдИрдУ: рдПрд╕.рдПрд╕. рдорд▓्рд▓िрдХाрд░्рдЬुрди рд░ाрд╡.10. ICICI рдмैंрдХ рдиे рдЕрдм рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк рдкрд░ рдЕрдкрдиी рдмैंрдХिंрдЧ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХी рдХि рд╢ुрд░ुрдЖрдд 

рдиिрдЬी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рдмैंрдХों рдоें рд╢ुрдоाрд░ ICICI рдмैंрдХ рдиे рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк рдкрд░ рдЕрдкрдиी рдмैंрдХिंрдЧ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХो рд╢ुрд░ु рдХрд░рдиे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдпрд╣ рд╕ुрд╡िрдзा рдмैंрдХों рдХे рд░िрдЯेрд▓ рдЧ्рд░ाрд╣рдХों рдХो рдШрд░ рдмैрдаे рдЙрдирдХी рдЬрд░ुрд░ी рдмैंрдХिंрдЧ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХी рднрд░рдкाрдИ рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рдмрдиाрдПрдЧी। рдЗрд╕ рд╕ुрд╡िрдзा рд╕े COVID-19 рдорд╣ाрдоाрд░ी рдХे рдХाрд░рдг рджेрд╢ рдоें рд▓рдЧे рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рдХे рджौрд░ाрди рдмैंрдХों рдХे рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рдШрд░ рдмैрдаे рд╡िрднिрди्рди рдмैंрдХिंрдЧ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХा рд▓ाрдн рдЙрдаा рд╕рдХрддे рд╣ैं। ICICI рдмैंрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк рдкрд░ рд╢ुрд░ू рдХी рдЧрдИ рдмैंрдХिंрдЧ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рдоाрдз्рдпрдо рдЧ्рд░ाрд╣рдХ рдЕрдкрдиे рдмрдЪрдд рдЦाрддे рдХी рд╢ेрд╖ рд░ाрд╢ि, рдкिрдЫрд▓े рддीрди рд▓ेрдирджेрди, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рд▓िрдоिрдЯ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рддрдд्рдХाрд▓ рдк्рд░ी рдЕрдк्рд░ूрд╡рдб рд▓ोрдиो рдХे рд╡िрд╡рд░рдгों рдХा рд▓ाрдн рдЙрдаा рд╕рдХрддे рд╣ै рдФрд░ рд╕ाрде рд╣ी рд╕рднी рд╕ंрджेрд╢ों рдХे рд▓िрдП рдПंрдб-рдЯू-рдПंрдб рдПрди्рдХ्рд░िрдк्рд╢рди рдХे рд╕ाрде рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдФрд░ рдбेрдмिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░ूрдк рд╕े рдм्рд▓ॉрдХ / рдЕрдирдм्рд▓ॉрдХ рднी рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдЖрдИрд╕ीрдЖрдИрд╕ीрдЖрдИ рдмैंрдХ рдХे рдк्рд░рдмंрдз рдиिрджेрд╢рдХ рдФрд░ рд╕ीрдИрдУ: рд╕ंрджीрдк рдмрдЦ्рд╢ी.

рдЦेрд▓ рд╕рдоाрдЪाрд░

11. рднाрд░рддीрдп рд╢ॉрдЯ рдкुрдЯрд░ рдирд╡ीрди рдЪिрдХाрд░ा рдкрд░ IAAF рдж्рд╡ाрд░ा рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा рдЪाрд░ рд╕ाрд▓ рдХा рдмैрди

рд╡рд░्рд▓्рдб рдПрдерд▓ेрдЯिрдХ्рд╕ рдмॉрдбीрдЬ (рдЬिрд╕े рдкрд╣рд▓े рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдПрдерд▓ेрдЯिрдХ्рд╕ рдлेрдбрд░ेрд╢рди-IAAF рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा) рдХी рдПрдерд▓ेрдЯिрдХ्рд╕ рдЗंрдЯिрдЧ्рд░िрдЯी рдпूрдиिрдЯ рдж्рд╡ाрд░ा рднाрд░рддीрдп рд╢ॉрдЯ-рдкुрдЯрд░ рдирд╡ीрди рдЪिрдХाрд░ा рдХो 2018 рдоें рдХिрдП рдЧрдП рдЖрдЙрдЯ-рдСрдл-рдж-рд╕्рдкॉрдк рдЯेрд╕्рдЯ рдоें рдлैрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдиिрд▓ंрдмिрдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा। рдЙрди рдкрд░ рдк्рд░рдмंрдзिрдд рджрд╡ाрдЗрдпों рдХा рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЪाрд░ рд╕ाрд▓ рдХा рдмैрди рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬो 27 рдЬुрд▓ाрдИ, 2018 рд╕े рд▓ाрдЧू рд╣ोрдЧा।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
IAAF рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдоोрдиाрдХो рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
IAAF рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рд╕ेрдмрд╕्рдЯिрдпрди рдХोрдП.

рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी

12. рдиाрд╕ा SpaceX рдХे рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рд░ॉрдХेрдЯ рдлाрд▓्рдХрди рд╣ेрд╡ी рдж्рд╡ाрд░ा рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдоें рднेрдЬेрдЧा "рдб्рд░ैрдЧрди рдПрдХ्рд╕рдПрд▓" 

рдиैрд╢рдирд▓ рдПрд░ोрдиॉрдЯिрдХ्рд╕ рдПंрдб рд╕्рдкेрд╕ рдПрдбрдоिрдиिрд╕्рдЯ्рд░ेрд╢рди (NASA) рдж्рд╡ाрд░ा SpaceX рдХे рдПрдХ рдирдП рд╕्рдкेрд╕ рдХैрдк्рд╕ूрд▓ рдХो рдПрдЬेंрд╕ी рдХी рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рд▓ुрдиाрд░ рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рд╕्рдЯेрд╢рди рддрдХ рдХाрд░्рдЧो рдФрд░ рдЖрдкूрд░्рддि рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд SpaceX рдиाрд╕ा рдЕрдиुрдмंрдз рдХे 7 рдмिрд▓िрдпрди рдбॉрд▓рд░ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдЕрдкрдиे рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рд░ॉрдХेрдЯ рдлाрд▓्рдХрди рд╣ेрд╡ी рдж्рд╡ाрд░ा рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдпाрди "рдб्рд░ैрдЧрди рдПрдХ्рд╕рдПрд▓" рдХो рд▓ुрдиाрд░ рдХрдХ्рд╖ा рдоें рднेрдЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд░ेрдЧा।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдиेрд╢рдирд▓ рдПрд░ोрдиॉрдЯिрдХ्рд╕ рдПंрдб рд╕्рдкेрд╕ рдПрдбрдоिрдиिрд╕्рдЯ्рд░ेрд╢рди (NASA) рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдХ: рдЬिрдо рдм्рд░िрдбेрдирд╕्рдЯाрдЗрди.
рдиाрд╕ा рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди рдбी.рд╕ी.

рдиिрдзрди

13. рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдЪрдХ्рд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд рд╡ाрдЗрд╕ рдПрдпрд░ рдоाрд░्рд╢рд▓ рдЪंрджрди рд╕िंрд╣ рд░ाрдаौрд░ рдХा рдиिрдзрди

рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд рд╡ाрдЗрд╕ рдПрдпрд░ рдоाрд░्рд╢рд▓ рдЪंрджрди рд╕िंрд╣ рд░ाрдаौрд░ рдХा рдиिрдзрди। рдЙрди्рд╣ें рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдЪрдХ्рд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рднाрд░рдд рдХो рдордЬрдмूрдд рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП 1962 рдоें рд╣ुрдП рднाрд░рдд-рдЪीрди рдпुрдж्рдз рдФрд░ 1971 рдХे рднाрд░рдд-рдкाрдХ рдпुрдж्рдз рдоें рдПрдХ рдмрд╣ाрджुрд░ рдпुрд╡ा рд╡ाрдпु рдпोрдж्рдзा рдХे рд░ूрдк рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рджिрдпा рдеा। 

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд╡ाрдпु рд╕ेрдиाрдз्рдпрдХ्рд╖: рдПрдпрд░ рдЪीрдл рдоाрд░्рд╢рд▓ рд░ाрдХेрд╢ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣ рднрджौрд░िрдпा.

14. рдкूрд░्рд╡ рджिрдЧ्рдЧрдЬ рдиेрддा рдмेрдиी рдк्рд░рд╕ाрдж рд╡рд░्рдоा рдХा рдиिрдзрди

рдкूрд░्рд╡ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░ी рдмेрдиी рдк्рд░рд╕ाрдж рд╡рд░्рдоा рдХा рдиिрдзрди। рд╡े 1996 рд╕े 2014 рддрдХ рд▓ोрдХрд╕рднा рд╕рджрд╕्рдп рд░рд╣े рдЬिрд╕ рджौрд░ाрди рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджूрд░рд╕ंрдЪाрд░ рдоंрдд्рд░ी, рдЗрд╕्рдкाрдд рдоंрдд्рд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рдФрд░ рд╕ाрде рд╣ी рд╡े рдЕрдкрдиे рдХрд░िрдпрд░ рдХे рджौрд░ाрди рд╕ंрд╕рджीрдп рдХाрд░्рдп рд░ाрдЬ्рдп рдоंрдд्рд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдХाрд░्рдп рдХрд░ рдЪुрдХे рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी: рдпोрдЧी рдЖрджिрдд्рдп рдиाрде.
рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓: рдЖрдиंрджीрдмेрди рдкрдЯेрд▓.

15. рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рд▓िрдП рд▓реЬрдиे рд╡ाрд▓े рдЬोрд╕ेрдл рд▓ोрд╡ेрд░ी рдХा рдиिрдзрди

рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдЬाрдиे-рдоाрдиे рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдиेрддा рдЬोрд╕ेрдл рд▓ोрд╡ेрд░ी рдХा рдиिрдзрди। рдЬोрд╕ेрдл 1960 рдХे рдЕрдоेрд░िрдХी рдиाрдЧрд░िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рдЖंрджोрд▓рди рдоें рдоाрд░्рдЯिрди рд▓ूрдерд░ рдХिंрдЧ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рд╣рдпोрдЧिрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рдеे।рдЬोрд╕ेрдл рд▓ोрд╡ेрд░ी рдХो 2009 рдоें рдкूрд░्рд╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдмрд░ाрдХ рдУрдмाрдоा рдж्рд╡ाрд░ा рджेрд╢ рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди "рдк्рд░ेрд╕िрдбेंрд╢िрдпрд▓ рдоेрдбрд▓ рдСрдл рдл्рд░ीрдбрдо" рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।



рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 28 рдоाрд░्рдЪ 2020


рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░

1. IIT-рдЧांрдзीрдирдЧрд░ рдиे рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рдХे рджौрд░ाрди рдЫाрдд्рд░ों рдХे рд▓िрдП рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा ‘Project Isaac’

рдЧांрдзीрдирдЧрд░ рдХे рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рд╕ंрд╕्рдеाрди (IITGN) рдиे COVID-19 рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рдХे рджौрд░ाрди рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдоें рд╡्рдпрд╕्рдд рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП ‘Project Isaac’ рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХी рдк्рд░ेрдгрдиा рд╕рд░ рдЖрдЗрдЬैрдХ рди्рдпूрдЯрди рд╕े рд▓ी рдЧрдИ рд╣ै, рдЬिрди्рд╣ें 1665 рдоें рд▓ंрджрди рдоें рдлैрд▓े рдк्рд▓ेрдЧ рдХे рдХाрд░рдг рдЯ्рд░िрдиिрдЯी рдХॉрд▓ेрдЬ, рдХैрдо्рдм्рд░िрдЬ рдж्рд╡ाрд░ा рдШрд░ рднेрдЬा рджिрдпा рдЧрдпा рдеा।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдЖрдИрдЖрдИрдЯी-рдЧांрдзीрдирдЧрд░ рдХे рдиिрджेрд╢рдХ: рдк्рд░ो рд╕ुрдзीрд░ рдЬैрди.
рдЖрдИрдЖрдИрдЯी-рдЧांрдзीрдирдЧрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा: 2008.

рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░ 

2. рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдиे рдХोрд╡िрдб-19 рд╕े рдоुрдХ़ाрдмрд▓े рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджो рдЕрд░рдм рдбॉрд▓рд░ рдХी рдоाрдирд╡ीрдп рд░ाрд╣рдд рдпोрдЬрдиा рдХी рддैрдпाрд░

рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ рдПंрдЯोрдиिрдпो рдЧुрдЯेрд░ेрд╕ рдиे рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдоेрд░िрдХा, рдЕрдл्рд░ीрдХा, рдордз्рдп рдкूрд░्рд╡ рдФрд░ рдПрд╢िрдпा рдХे 51 рджेрд╢ों рдоें COVID-19 рд╕े рд▓рдб़рдиे рдХे рд▓िрдП 2 рдмिрд▓िрдпрди рдбॉрд▓рд░ рдХी  рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдоाрдирд╡ीрдп рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдпोрдЬрдиा (global humanitarian response plan) рд▓ॉрди्рдЪ рдХी рд╣ै।

рдоाрдирд╡ीрдп рд░ाрд╣рдд рдпोрдЬрдиा рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП click рдХрд░े

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
1948 рд╕े 24 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ рдХो рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд░рд╣ा рд╣ै।
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рди्рдпूрдпॉрд░्рдХ рд╢рд╣рд░, рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рд╣ै.

рд░ाрдЬ्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░

3. рдЬрдпрдкुрд░ рдХे рдПрд╕рдПрдордПрд╕ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рд░ोрдмोрдЯ рджे рд░рд╣ा COVID-19 рд╕ंрдХ्рд░ाрдоिрддों рдХो рдЬрд░ुрд░ी рд╕ेрд╡ाрдП

рдЬрдпрдкुрд░ рдХे рд╕рд╡ाрдИ рдоाрди рд╕िंрд╣ (SMS) рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें COVID-19 рд╕ंрдХ्рд░ाрдоिрдд рд░ोрдЧिрдпों рдХो рд╕ेрд╡ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╣्рдпूрдордиॉрдЗрдб рд░ोрдмोрдЯ рдХा рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕े рдПрдХ рдЯ्рд░े (рдк्рд▓ेрдЯ) рдХे рд╕ाрде рдбिрдЬाрдЗрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдЧрдП рдорд░ीрдЬों рдХे рдкाрд╕ рджрд╡ा, рднोрдЬрди рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╡рд╕्рддुрдУं рдХो рд▓े рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд░ोрдмोрдЯ рдмैрдЯрд░ी рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोрдЧा, рдЬिрд╕рдХी рд▓ाрдЗрдл 4-5 рд╡рд░्рд╖ рд╣ै। рд╣्рдпूрдордиॉрдЗрдб рд░ोрдмोрдЯ, рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा (artificial intelligence) рдФрд░ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдСрдл рдеिंрдЧ्рд╕ (IoT) рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рдХे рдмिрдиा рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХे рдЕрдкрдиे рдХाрд░्рдпों рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рд╕ीрдПрдо: рдЕрд╢ोрдХ рдЧрд╣рд▓ोрдд
рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдЬрдпрдкुрд░.
рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓: рдХрд▓рд░ाрдЬ рдоिрд╢्рд░.

4. рдЧोрд╡ा рдмрдиा COVID-19 рдХे рд▓िрдП self-assessment tool рд▓ॉрди्рдЪ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп 

рдЧोрд╡ा, COVID-19 рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕्рд╡-рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдЙрдкрдХрд░рдг (self-assessment tool) рд▓ॉрди्рдЪ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд╣рд▓ा рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬ्рдп рдмрди рдЧрдпा рд╣ै। рд╕्рд╡-рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдЯूрд▓, рдЬिрд╕े рдЯेрд╕्рдЯ рдпोрд░рд╕ेрд▓्рдл рдЧोрд╡ा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЙрдкрдХрд░рдг рд▓ोрдЧों рдХो рдпрд╣ рдмिрдиा рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдпा рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдЖрдП рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рд╡े рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд╕ंрдХ्рд░рдоिрдд рд╣ैं? рдпрд╣ рдЯूрд▓, рддрдм рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो self-quarantine, рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди рдиंрдмрд░ों рдкрд░ рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдХрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдЧे рдХрджрдо рдЙрдаाрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░ेрдЧा। рдпрд╣ рдЙрдкрдХрд░рдг рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी, рдХोंрдХрдгी рдФрд░ рд╣िंрджी рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рд╕्рдоाрд░्рдЯрдл़ोрди рдкрд░ рднी рдХाрдо рдХрд░ेрдЧा।

рд╕рднी рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЯेрдХрдЕрд╡े:
рдЧोрд╡ा рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдкрдгрдЬी
рдЧोрд╡ा рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी: рдк्рд░рдоोрдж рд╕ाрд╡ंрдд
рдЧोрд╡ा рдХे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓: рд╕рдд्рдп рдкाрд▓ рдорд▓िрдХ

рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдПрд╡ं рдмैंрдХिंрдЧ рд╕рдоाрдЪाрд░

5. рдоूрдбीрдЬ рдиे рд╡рд░्рд╖ 2020 рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХी рдЬीрдбीрдкी рдЧ्рд░ोрде рдХो рдШрдЯाрдХрд░ рдХिрдпा 2.5% 

рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं рдкрд░ рд░ेрдЯिंрдЧ рдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдоूрдбीрдЬ рдЗрди्рд╡ेрд╕्рдЯрд░्рд╕ рд╕рд░्рд╡िрд╕ рдиे 2020 рдоें рднाрд░рдд рдХी рдЬीрдбीрдкी рдЧ्рд░ोрде рдХो рдЕрдкрдиे рдкрд╣рд▓े рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди 5.3 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕े рдШрдЯाрдХрд░ 2.5 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। рдпे рдХрдЯौрддी рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдорд╣ाрдоाрд░ी рдХे рдХाрд░рдг рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЖрдИ рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рдХे рдХाрд░рдг рдХी рдЧрдИ рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдоूрдбीрдЬ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрд╢рди, рдЕрдоेрд░िрдХी рд╡्рдпाрдкाрд░ рдФрд░ рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ेрд╡ा рдХंрдкрдиी рд╣ै।
рдоूрдбीрдЬ рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рди्рдпूрдпॉрд░्рдХ, рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рд╣ै.

6. CRISIL рдиे рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2021 рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХे GDP рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди рдоें рдХी рдХрдЯौрддी

CRISIL рдиे рд╕ाрд▓ 2021 рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХे рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж (рдЬीрдбीрдкी) рдЧ्рд░ोрде рдХो рдЕрдкрдиे рдкрд╣рд▓े рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди 5.2 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕े рдШрдЯाрдХрд░ 3.5 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। рдпे рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдорд╣ाрдоाрд░ी рдлैрд▓рдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╣ो рд░рд╣े рдиुрдХрд╕ाрди рдХे рдХाрд░рдг рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рднाрд░рдд рдоें рдорд╣ाрдоाрд░ी рдХे рдЪрд▓рддे рд▓рдЧाрдП рдЧрдП 21 рджिрдиों рдХा рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рд╕े рджेрд╢ рдХे рдЖрд░्рдеिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХे рд▓िрдП рдЧंрднीрд░ рд╕рдорд╕्рдпा рдкैрджा рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдХ्рд░िрд╕िрд▓ рдХे рд╕ीрдИрдУ: рдЖрд╢ु рд╕ुрдпрд╢.
рдХ्рд░िрд╕िрд▓ рдоुрдЦ्рдп рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी: рдзрд░्рдордХीрд░्рддि рдЬोрд╢ी.
рдХ्рд░िрд╕िрд▓ рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдоुंрдмрдИ.


рдиिрдпुрдХ्рддिрдпां

7. SK  рдЧुрдк्рддा рдФрд░ KM рдк्рд░рд╕ाрдж рдмрдиे CBDT рдмोрд░्рдб рдХे рдирдпे рд╕рджрд╕्рдп 

рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рд╕рдоिрддि рдиे рджो рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рд╕ेрд╡ा  (IRS) рдХे рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХृрд╖्рдг рдоोрд╣рди рдк्рд░рд╕ाрдж рдФрд░ рд╕рддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдЧुрдк्рддा рдХो рдХेंрдж्рд░ीрдп рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдХрд░ рдмोрд░्рдб(CBDT) рдмोрд░्рдб рдХे рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░рдиे рдХी рдоंрдЬूрд░ी рджी।

рд╕рднी рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЯेрдХрдЕрд╡े:
рд╕ीрдмीрдбीрдЯी рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рдк्рд░рдоोрдж рдЪंрдж्рд░ рдоोрджी.

рд░рдХ्рд╖ा рд╕рдоाрдЪाрд░

8. рд╕ेрдиा рдк्рд░рдоुрдЦ рдирд░рд╡ाрдгे рдиे COVID -19 рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП 'рдСрдкрд░ेрд╢рди рдирдорд╕्рддे' рдХिрдпा рд╢ुрд░ु

рд╕ेрдиा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЬрдирд░рд▓ рдордиोрдЬ рдоुрдХुंрдж рдирд░рд╡ाрдгे рдиे рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХो рдлैрд▓рдиे рд╕े рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдП рдЬा рд░рд╣े рдк्рд░рдпाрд╕ों рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдмрд▓ों рдХो рдЗрд╕ рдорд╣ाрдоाрд░ी рд╕े рдмрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП 'рдСрдкрд░ेрд╢рди рдирдорд╕्рддे' рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рдСрдкрд░ेрд╢рди рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕ेрдиा рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдЗрд╕ рдШाрддрдХ рдмीрдоाрд░ी рд╕े рд▓рдб़рдиे рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░ेрдЧी।  рд╕ेрдиा рдиे рдЕрдм рддрдХ рдХुрд▓ 8 рдХ्рд╡ाрд░ंрдЯाрдЗрди рд╢िрд╡िрд░ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдП рд╣ैं।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
28 рд╡ें рд╕ेрдиाрдз्рдпрдХ्рд╖: рдЬрдирд░рд▓ рдордиोрдЬ рдоुрдХुंрдж рдирд░рд╡ाрдиे.
рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХा рдЖрджрд░्рд╢ рд╡ाрдХ्рдп: “Service Before Self”.
рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी.

рд╡िрд╡िрдз рд╕рдоाрдЪाрд░

9. рдПрдмрдЯ рд▓ैрдм्рд╕ рдиे рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी 5 рдоिрдирдЯ рдоें рдкुрд╖्рдЯि рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдЯेрд╕्рдЯ рдХिрдЯ рдХी рд▓ॉрди्рдЪ

рдЕрдоेрд░िрдХा рдХी рдПрдмॉрдЯ рд▓ेрдмोрд░ेрдЯрд░ीрдЬ рдиे рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рдЬाँрдЪ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдирдИ рдЯेрд╕्рдЯ рдХिрдЯ рддैрдпाрд░ рдХी рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдХेрд╡рд▓ 5 рдоिрдирдЯों рдХे рдЕрди्рджрд░ рдкрддा рд▓рдЧाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕ंрдХ्рд░рдоिрдд рд╣ै рдпा рдирд╣ीं। рдпे рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ी рдХंрдкрдиी 1 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рд╕े рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рджिрди 50,000 рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै। рдпे рддрдХрдиीрдХ рдЗрд▓िрдиोрдЗрд╕-рдЖрдзाрд░िрдд рдПрдмॉрдЯ рдХे рдЖрдИрдбी рдиाрдЙ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдкрд░ рддैрдпाрд░ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै, рдЬो рдХि рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╕рдмрд╕े рдЖрдо рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХेंрдж्рд░ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХी рдХुрд▓ 18,000 рдЗрдХाрдЗрдпाँ рдлैрд▓ी рд╣ुрдИ рд╣ैं।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдПрдмॉрдЯ рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ाрдУं рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рд╢िрдХाрдЧो, рдЗрд▓िрдиोрдЗрд╕, рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп.
рдПрдмॉрдЯ рд▓ेрдмोрд░ेрдЯрд░ीрдЬ рдХे рд╕ीрдИрдУ: рдоाрдЗрд▓्рд╕ рдбी. рд╡्рд╣ाрдЗрдЯ.

10. NTPC рдиे рдХिрдпा THDC рдФрд░ NEEPCO рдХा рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг  

рдиेрд╢рдирд▓ рдерд░्рдорд▓ рдкाрд╡рд░ рдХॉрд░рдкोрд░ेрд╢рди рд▓िрдоिрдЯेрдб (NTPC) рдиे рджो рдЬрд▓ рд╡िрдж्рдпुрдд рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдлрд░्рдоों, рдЯिрд╣рд░ी рд╣ाрдЗрдб्рд░ो рдкाрд╡рд░ рдХॉрдо्рдк्рд▓ेрдХ्рд╕ (THDC) рдЗंрдбिрдпा рдФрд░ рдиॉрд░्рде рдИрд╕्рдЯрд░्рди рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрдХ рдкॉрд╡рд░ рдХॉрд░рдкोрд░ेрд╢рди (NEEPCO) рдоें 11,500 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдоें рдХेंрдж्рд░ рдХी рдкूрд░ी рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी рдХा рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рдбीрд▓ рдХे рддрд╣рдд, NTPC рдиे THDC India Ltd (THDCIL) рдоें 7,500 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХी 74.496% рдЗрдХ्рд╡िрдЯी рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрдХ рдкाрд╡рд░ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрд╢рди рд▓िрдоिрдЯेрдб (NEEPC) рдоें рдЕрдкрдиी 100% рдЗрдХ्рд╡िрдЯी рдХ्рд░рдорд╢ः 4,000 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдоें рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░ рд▓ी рд╣ै।

рд╕рднी рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЯेрдХрдЕрд╡े:
NTPC рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी.
NTPC рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдФрд░ рдПрдордбी: рдЧुрд░рджीрдк рд╕िंрд╣.

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 27 рдоाрд░्рдЪ 2020


рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдХो рдирдП рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рд░ंрдЧрдоंрдЪ рджिрд╡рд╕ рдФрд░ G-20 рд╡рд░्рдЪुрдЕрд▓ рд╕рдо्рдорд▓ेрди рдЖрджि рдХो рд╕рдо्рдорд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

• рдоिрди्рд╕िрдЯ्рд░ी рдСреЮ рдХॉрдорд░्рд╕ рдПंрдб рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ी рдХे рдпрд╣ рд╡िрднाрдЧ рдиे рдХोрд░ोрдиा рд▓ॉрдХ рдбाрдЙрди рдХे рд╕рдордп рдЬрд░ूрд░ी рдЪीреЫों рдХी рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЯ्рд░ांрд╕рдкोрд░्рдЯ рдХो рдЪेрдХ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рд░ूрдо рдмрдиाрдпा рд╣ै- рдбिрдкाрд░्рдЯрдоेंрдЯ рдлॉрд░ рдк्рд░рдоोрд╢рди рдСрдл рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ी рдПंрдб рдЗंрдЯрд░рдирд▓ рдЯ्рд░ेрдб

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╣ुрдП G-20 рд╡рд░्рдЪुрдЕрд▓ рд╕рдо्рдорд▓ेрди рдоें G- 20 рджेрд╢ों рдиे рдХोрд░ोрдиा рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдЖрдпी рдЪुрдиौрддिрдпों рд╕े рд▓реЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬिрддрдиा рдкैрд╕ा рдиिрд╡ेрд╢ рдХрд░рдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै-5 рд▓ाрдЦ рдХрд░ोреЬ рдбॉрд▓рд░

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдиे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдмैंрдХों рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХे рд▓िрдпे рдЬिрддрдиे рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдП рдХी рдкुрдирд░्рдкूंрдЬीрдХрд░рдг рдпोрдЬрдиा рдХो рдоंреЫूрд░ी рджी рд╣ै-1,340 рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдП

• рд╡िрд╢्рд╡ рд░ंрдЧрдоंрдЪ рджिрд╡рд╕ (World Theatre Day)  рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╕ाрд▓ рдЬिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-27 рдоाрд░्рдЪ

• рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд░ेрдкो рд░ेрдЯ 5.15 рдлीрд╕рджी рд╕े рдШрдЯाрдХрд░ рдЬिрддрдиे рдлीрд╕рджी рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै-4.40 рдлीрд╕рджी

• рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ंрдЧрдарди рдм्рд░рд╣्рдоाрдХुрдоाрд░ी рд╕ंрд╕्рдеा рдХी рдЬिрд╕ рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕िрдХा рдХा рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै- рджाрджी рдЬाрдирдХी

• рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी рдиिрд░्рдорд▓ा рд╕ीрддाрд░рдордг рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдЧрд░ीрдмों рдХी рдорджрдж рдХे рд▓िрдП рдЬिрддрдиे рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХी рдкैрдХेрдЬ рдХा рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै-1.70 рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

• рдкрдж्рдо рд╡िрднूрд╖рдг рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдФрд░ рдмрд╣ुрдоुрдЦी рдк्рд░рддिрднा рдХे рдзрдиी рдЬिрд╕ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рднाрд░рддीрдп рдЪिрдд्рд░рдХाрд░ рдХा рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें 94 рд╕ाрд▓ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा- рд╕рддीрд╢ рдЧुрдЬрд░ाрд▓

• рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे 3-рдк्рд▓ाрдИ рдлेрд╕ рдоाрд╕्рдХ рдХी рдХीрдордд 30 рдЬूрди рддрдХ рдЬिрддрдиा рд░ूрдкрдП рддрдп рдХी рд╣ै-16 рд░ूрдкрдП

• рдпूрдПрд╕ рдЖрд░्рдоी рдХे рдирдП рдбिрд╡ीреЫрди рдиे рдПрдХ рдирдпा рдЙрдкрдЧ्рд░рд╣ рд▓ांрдЪ рдХिрдпा рд╣ै. рдЗрд╕ рдирдП рдбिрд╡ीреЫрди рдХा рдпрд╣ рдиाрдо рд╣ै- US рд╕्рдкेрд╕ реЮोрд░्рд╕

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 26 рдоाрд░्рдЪ 2020


рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдХो рдирдП рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рдоें G -20 рд╕рдо्рдорд▓ेрди рдФрд░ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЖрджि рдХो рд╕рдо्рдорд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╡िрднाрдЧ рдиे рдЗрдЬाрдЬрдд рджी рд╣ै рдХि рди рдоिрдЯрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕्рдпाрд╣ी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХ्рд╡ाрд░рдирдЯीрди рд▓ोрдЧों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै- рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдЖрдпोрдЧ

• рдЬिрд╕ рджिрди рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдж्рд╡ाрд░ा 'рд╣िрд░ाрд╕рдд рдоें рд▓िрдП рдЧрдП рдФрд░ рд▓ाрдкрддा рд╕्рдЯाрдл рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рд╕ाрде рдПрдХрдЬुрдЯрддा рдХा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕' рдордиाрдпा рдЧрдпा-25 рдоाрд░्рдЪ 2020

• рд╡рд╣ рднाрд░рддीрдп рдЗ-рдХॉрдорд░्рд╕ рдХंрдкрдиी рдЬिрд╕рдХो рдХोрд░ोрдиा рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рдХे рд╕рдордп рдЕрдкрдиी рд╕ेрд╡ाрдПं рдмंрдж рдХрд░рдиी рдкреЬी рд╣ैं - рдл्рд▓िрдкрдХाрд░्рдЯ 

• рдоाрд░्рдЪ 25 рдХो рдХाрдмुрд▓ рдоें рд╕्рдеिрдд рдЧुрд░ूрдж्рд╡ाрд░े рдкрд░ рд╣ुрдП рдЖрддंрдХी рд╣рдорд▓े рдХी реЫिрдо्рдоेрджाрд░ी рдЬिрд╕ рд╕ंрдЧрдарди рдиे рд▓ी рд╣ै- рдЗрд╕्рд▓ाрдоिрдХ рд╕्рдЯेрдЯ (рдЖрдИрдПрд╕)

• 26 рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╡ीрдбिрдпो рдХॉрди्реЮ्рд░ेंрд╕िंрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ुрдЖ G -20 рд╕рдо्рдорд▓ेрди рдЬो рджेрд╢ рдиे рдХрд░ाрдпा рд╣ै- рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм 

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЦेрд▓ों рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдпे рдоाрддाрдУं рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рд╣ै- рд╣рд░िрдпाрдгा

• рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡рди рджिрд╡рд╕ рдЬिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-21 рдоाрд░्рдЪ

• рдЬिрд╕ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЕрдл्рд░ीрдХी рдЧाрдпрдХ рдФрд░ рд╕ैрдХ्рд╕ोрдлोрди рд╡ाрджрдХ рдХा рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ (COVID-19) рдХे рдХाрд░рдг 86 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै- рдордиु рдбिрдмंрдЧो

• рднाрд░рдд рдФрд░ рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдХी рдиौрд╕ेрдиा рдиे рд░ीрдпूрдиिрдпрди рдж्рд╡ीрдк (Reunion Island) рд╕े рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЧрд╢्рдд рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा- рдл्рд░ांрд╕

• рдЧ्рд░ीрд╖्рдордХाрд▓ीрди рдУрд▓ंрдкिрдХ 2024 рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдоें рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा- рдл्рд░ांрд╕

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 25 рдоाрд░्рдЪ 2020


рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдХो рдирдП рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рдоें рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп рдпрдХ्рд╖рдЧाрди рдФрд░ рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдЖрджि рдХो рд╕рдо्рдорд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдХे рдЬिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдХैрд░िрд╕ा рдХैрд░ेंрдбрд╕ (Carissa Carandas) рдХी рдПрдХ рдЕрди्рдп рдк्рд░рдЬाрддि рдХैрд░िрд╕ा рдХोрдкिрд▓ी (Carissa kopilii) рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдЕрд╕рдо

• рдЬिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд▓ोрдХрдиाрдЯ्рдп рдпрдХ्рд╖рдЧाрди рдХी 900 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓िрдкिрдпों (Script) рдХो рдбिрдЬिрдЯрд▓ीрдХрд░рдг рдХрд░рдХे рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा- рдХрд░्рдиाрдЯрдХ

• рдЗрдЬ़рд░ाрдЗрд▓ рдХे рд╣िрд▓ेрд▓ рдлुрд░рд╕्рдЯेрдирдмрд░्рдЧ рдФрд░ рд░ूрд╕ рдХे рдЕрдоेрд░िрдХी рдЧ्рд░ेрдЧрд░ी рдоाрд░рдЧुрд▓िрд╕ рдХो рд╡рд░्рд╖ 2020 рдХे рд▓िрдП рдЬिрд╕ рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХा рд╡िрдЬेрддा рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै-рдПрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░

• рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдиे рднाрд░рдд рдФрд░ рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдордз्рдп рдк्рд░рдд्рдпрд░्рдкрдг рд╕ंрдзि (Extradition Treaty) рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХो рдоंреЫूрд░ी рдк्рд░рджाрди рдХी рд╣ै- рдмेрд▓्рдЬिрдпрдо

• рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоोрджी рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдк्рд░рд╕ाрд░ рдХो рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП 25 рдоाрд░्рдЪ рд╕े рдЬिрддрдиे рджिрдиों рдХे рд▓िрдП рджेрд╢рд╡्рдпाрдкी рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी-21

• рд╡рд╣ рдЕंрддрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрд╕्рдеा рдЬिрд╕рдиे рднाрд░рдд рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рдеिрддि рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЪिंрддा рдЬрддाрдИ рд╣ै- рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдоोрдиेрдЯрд░ी рдлрдг्рдб (IMF)

• рднाрд░рддीрдп рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдкрд░िрд╖рдж (ICMR) рдж्рд╡ाрд░ा рдЧрдаिрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХाрд░्рдпрдмрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рд▓िрдП рдЬिрд╕ рджрд╡ा рдХी рд╕िрдлाрд░िрд╢ рдХी рдЧрдпी рд╣ै- рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдХ्рд╕ीрдХ्рд▓ोрд░ोрдХ्рд╡ीрди

• рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рджेрд╢ рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рд░ोрдХрдеाрдо рдХे рд▓िрдпे рдиीрддि рдЖрдпोрдЧ рдХे рдЬिрд╕ рд╕рджрд╕्рдпрдХ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рд╕्рд╡ाेрд╕्рдп्рд░ो  рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХी 21 рд╕рджрд╕्рдпों рд╡ाрд▓ी рдПрдХ рдЙрдЪ्рдЪрдпрд╕्рддрддрд░ीрдп рддрдХрдиीрдХी рд╕рдоिрддि рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рд╣ै- рдбॉ. рд╡ी рдХे рдкॉрд▓

• рд╡рд╣ рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрди рдЬिрд╕рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे COVID-19 рдХी рдЬांрдЪ рдХे рд▓िрдП 'Probe-Free Detection Assay' рдиाрдордХ рддрдХрдиीрдХ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рд╣ै- рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рджिрд▓्рд▓ी

• рд░िрд▓ाрдпंрд╕  рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рдж्рд╡ाрд░ा рднाрд░рдд рдХा  рдкрд╣рд▓ा COVID- 19 рд╕ेंрдЯрд░ рдЬिрд╕ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рд╕ेрд╡рди -рд╣िрд▓्рд╕ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓