рд╢рдиिрд╡ाрд░, 2 рдордИ 2020

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 24 рдоाрд░्рдЪ 2020


рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдХो рдирдП рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рдоें рд╢рд╣ीрдж рджिрд╡рд╕ рдФрд░ рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдЖрджि рдХो рд╕рдо्рдорд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

• рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдХे рд▓िрдП рдЬिрддрдиे рд╣рдЬाрд░ рдХрд░ोреЬ рдХा рдмрдЬрдЯ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рдХिрдпा рд╣ै-65 рд╣рдЬाрд░ рдХрд░ोреЬ

• рд╢рд╣ीрдж рджिрд╡рд╕ рдЬिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-23 рдоाрд░्рдЪ

• рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдиे рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдХे рд▓िрдП рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рдЬिрддрдиे рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХो рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдоंрдЬ़ूрд░ी рджे рджी рд╣ै-1 рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

• рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдмрдв़рддे рдк्рд░рдХोрдк рдХे рдХाрд░рдг рдЪुрдиाрд╡ рдЖрдпोрдЧ рдиे рдЬिрд╕ рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдХो рдЯाрд▓ рджिрдпा рд╣ै-26 рдоाрд░्рдЪ

• рд╡िрд╢्рд╡ рддрдкेрджिрдХ рджिрд╡рд╕ рдЬिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-24 рдоाрд░्рдЪ

• рдЬुрд▓ाрдИ 2020 рдоें рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╣ाрдЗрдкрд░рд▓ूрдк рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдЬिрд╕ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдоें рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा- IIT рдордж्рд░ाрд╕

• рд╡рд╣ рдкрд╣рд▓ा рджेрд╢ рдЬिрд╕рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЯोрдХ्рдпो рдУрд▓ंрдкिрдХ 2020 рдоें рд╣िрд╕्рд╕ा рд▓ेрдиे рд╕े рдордиा рдХрд░ рджिрдпा рд╣ैं- рдХрдиाрдбा

• рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрд░्рдерд╡्рдп्рд╡рд╕्рдеा  рдХो рдкрдЯрд░ी рдкрд░ рд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрддрдиे рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдпे рдХे рдмॉрди्рдбрдп рдЦрд░ीрджрдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै-30,000 рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдпे

• рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдк्рд▓ेрдЯреЮॉрд░्рдо рдкрд░ 'MyGov Corona Helpdesk' рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рд╣ै- рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк्рдк

• рдмीрдЬेрдкी рдХे рдЬिрд╕ рдиेрддा рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЪौрдеी рдмाрд░ рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢рдкрде рд▓ी- рд╢िрд╡рд░ाрдЬ рд╕िंрд╣ рдЪौрд╣ाрди

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 23 рдоाрд░्рдЪ 2020


рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдХो рдирдП рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕ рдФрд░ рдоाрдирд╡ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрдХाрд╕ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдЖрджि рдХो рд╕рдо्рдорд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

• рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕ рдЬिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-22 рдоाрд░्рдЪ

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬाрд░ी рдХिрдпे рдЧрдпे рд╡िрд╢्рд╡ рдЦुрд╢рд╣ाрд▓ी рд╕ूрдЪрдХांрдХ рдоें рднाрд░рдд рдХो рдЬो рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै-144рд╡ां

• рднाрд░рдд рдХे рдЬिрд╕ рдкрд░्рд╡рддाрд░ोрд╣ी рдиे рд╕ाрддों рдорд╣ाрдж्рд╡ीрдкों рдоें рд╕рдмрд╕े рдКँрдЪे рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦी рдкрд░ рдЪреЭाрдИ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рднाрд░рддीрдп рдмрдирдиे рдХा рд░िрдХॉрд░्рдб рдмрдиाрдпा рд╣ै- рд╕рдд्рдпрд░ूрдк рд╕िрдж्рдзांрдд

• рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдж्рд╡ाрд░ा рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд▓реЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬिрддрдиी рджрд╡ाрдУं рдХो рдоंрдЬूрд░ी рдк्рд░рджाрди рдХी рдЧрдИ рд╣ै-2 

• рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдмрдЪाрд╡ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे рдЬिрд╕ рдиाрдо рд╕े рджेрд╢ рднрд░ рдХे рд▓ोрдЧों рдХो 22 рдоाрд░्рдЪ 2020 рдХो рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рдШрд░ों рдоें рд░рд╣рдиे рдХा рд╣ी рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХिрдпा рдеा- рдЬрдирддा рдХрд░्рдл्рдпू

• рднाрд░рдд рдХे рдЬिрд╕ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдЦिрд▓ाреЬी рдХा 83 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдХोрд▓рдХाрддा рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै- рдк्рд░рджीрдк рдХुрдоाрд░ рдмрдирд░्рдЬी

• рд╡िрд╢्рд╡ рдЧौрд░ेрдпा рджिрд╡рд╕ рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдЬिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-20 рдоाрд░्рдЪ

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдоाрдирд╡ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрдХाрд╕ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рдЖрдпुрд╖्рдоाрди рднाрд░рдд рдХे рддрд╣рдд рдЬिрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рд╣ै- рд╕्рдХूрд▓ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо

• рд╡рд╣ рджेрд╢ рдЬिрд╕рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдкрд░рдоाрдгु рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ाрдЗрдкрд░рд╕ोрдиिрдХ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ों рдХा рд╕рдлрд▓ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा- рдЕрдоेрд░िрдХा

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рдЕрдкрдиे рдкрдж рд╕े рдЗрд╕्рддीрдлा рджे рджिрдпा рд╣ै- рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 22 рдоाрд░्рдЪ 2020


рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░

1.  рдЙрдд्рдкाрджрди рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдпोрдЬрдиा (Production Incentive Scheme) рдХो рдоिрд▓ी рдоंрдЬूрд░ी 

рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдиे рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ्рд╕ рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг (Large Scale Electronics Manufacturing) рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рдкाрджрди рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдпोрдЬрдиा (Production Incentive Scheme) рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै। рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрдЧрд▓े 5 рд╡рд░्рд╖ों рдоें 25 рд▓ाрдЦ рд▓ोрдЧों рдХो рд░ोрдЬрдЧाрд░ рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें 20 рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХा рдиिрд╡ेрд╢ рдХрд░ेрдЧी। рдЗрд╕рдиे рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ्рд╕ рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг рдХ्рд▓рд╕्рдЯрд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдХे рдмुрдиिрдпाрджी рдвांрдЪे рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ्рд╕ рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг рдХ्рд▓рд╕्рдЯрд░ рдпोрдЬрдиा (EMC2.0) рдХो рд╡िрдд्рддीрдп рд╕рд╣ाрдпрддा рдХो рднी рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै।


2. рд╢рд╣ीрдж рджिрд╡рд╕ рдЖрдЬ : 23 рдоाрд░्рдЪ 

рднाрд░рдд рджेрд╢ рдоें рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 23 рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╢рд╣ीрдж рднрдЧрдд рд╕िंрд╣, рд╕ुрдЦрджेрд╡ рдеाрдкрд░ рдФрд░ рд╢िрд╡рд░ाрдо рд░ाрдЬрдЧुрд░ु рдХो рд╢्рд░рдж्рдзांрдЬрд▓ि рджेрдиे рдХे рд▓िрдП "рд╢рд╣ीрдж рджिрд╡рд╕" рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдоें рдЗрд╕ рджिрди рдХो рдмрд╣ुрдд рд╕рдо्рдоाрдирдкूрд░्рд╡рдХ рдФрд░  рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै।


рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░

3. Netflix рдХрд░ेрдЧा рдлिрд▓्рдо рдФрд░ TV рд╡рд░्рдХрд░्рд╕ рдХे рд▓िрдП $100 рдоिрд▓िрдпрди рдХी рдорджрдж 

рджुрдиिрдпा рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╕्рдЯ्рд░ीрдоिंрдЧ рдоीрдбिрдпा рд╕рд░्рд╡िрд╕, Netflix Inc (NFLX.O) рдиे 100 рдоिрд▓िрдпрди $ рдХा рдлंрдб рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै। рдпрд╣ рдлंрдб рдлिрд▓्рдо рдФрд░ рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди рдк्рд░ोрдбрдХ्рд╢рди рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЙрди рд▓ोрдЧों рдХी рдорджрдж рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬो рдХि рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдХोрд░ोрдирд╡ाрдпрд░рд╕ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдк्рд░рдХोрдк рдХे рдХाрд░рдг рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ुрдП рд╣ैं। рдЗрд╕ рдлंрдб рд╕े   рдХрд▓ाрдХाрд░ों рдФрд░ рдХ्рд░ू рдоेрдо्рдмрд░्рд╕ рдЬैрд╕े рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ीрд╢िрдпрди, рдмрдв़рдИ, рдб्рд░ाрдЗрд╡рд░ рдФрд░ рдЕрди्рдп рджैрдиिрдХ рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рдорджрдж рдХी рдЬाрдпेрдЧी।

рд╕рднी рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЯेрдХрдЕрд╡े:
рдиेрдЯрдл्рд▓िрдХ्рд╕ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░ी: рд░ीрдб рд╣ेрд╕्рдЯिंрдЧ्рд╕.

рд░ाрдЬ्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░

4. рдкंрдЬाрдм COVID-19 рдХे рдЪрд▓рддे рдХрд░्рдл्рдпू рд▓рдЧाрдиे рд╡ाрд▓ा рдмрдиा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп 

рдкंрдЬाрдм рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЫुрдЯ рдХे рдкूрд░े рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдХрд░्рдл्рдпू рд▓рдЧा рджिрдпा рд╣ै। рдкंрдЬाрдм рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХो рдлैрд▓рдиे рд╕े рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рдХрджрдо рдХे рд╕ाрде рд╣ी, рдкंрдЬाрдм рдХрд░्рдл्рдпू рд▓рдЧाрдиे рд╡ाрд▓ा рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рдмрди рдЧрдпा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдкंрдЬाрдм рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी: рдХैрдк्рдЯрди рдЕрдорд░िंрджрд░ рд╕िंрд╣.
рдкंрдЬाрдм рдХे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓: рд╡ीрдкी рд╕िंрд╣ рдмрджрдиोрд░.

5. рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╕рд░рдХाрд░ी рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХो рдкрджोрди्рдирддि рдХे рд▓िрдП рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдХो рдХिрдпा рдЦрдд्рдо

рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рдиौрдХрд░िрдпों рдоें рдкрджोрди्рдирддि рдХे рд▓िрдП рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХा рдРрд▓ाрди рдХिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рдоुрдж्рджे рдкрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЬрдирд░рд▓-рдУрдмीрд╕ी рд╢्рд░ेрдгी рдХे рд╕рд░рдХाрд░ी рдХрд░्рдордЪाрд░ी, рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХे рдлैрд╕рд▓े рдХो рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдХी рдоांрдЧ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╡िрд░ोрдз рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдкрд░ рдеे।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी: рдд्рд░िрд╡ेंрдж्рд░ рд╕िंрд╣ рд░ाрд╡рдд.
рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдХे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓: рдмेрдмी рд░ाрдиी рдоौрд░्рдп.
рдЬिрдо рдХॉрд░्рдмेрдЯ рдиेрд╢рдирд▓ рдкाрд░्рдХ рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рдкुрд░ाрдиा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди рд╣ै, рдЬिрд╕े 1936 рдоें рд▓ुрдк्рддрдк्рд░ाрдп рдмंрдЧाрд▓ рдмाрдШों рдХे рд╕ंрдХ्рд╖рд░рдг рдХे рд▓िрдП рд╣ैрд▓ी рдиेрд╢рдирд▓ рдкाрд░्рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдпрд╣ рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдХे рдиैрдиीрддाрд▓ рдЬिрд▓े рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै.

рдмैंрдХिंрдЧ рдФрд░ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕рдоाрдЪाрд░

6. рдЖрд░рдмीрдЖрдИ 1,00,000 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рд╡ाрд▓ी рдкрд░िрд╡рд░्рддी рджрд░ рд░ेрдкो рдиीрд▓ाрдоी рдХрд░ेрдЧा рдЖрдпोрдЬिрдд

рднाрд░рддीрдп рд░िрдЬ़рд░्рд╡ рдмैंрдХ рдиे COVID-19 рдХे рдХाрд░рдг рдЕрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдХिрд╕ी рднी рдШрд░्рд╖рдгाрдд्рдордХ рддрд░рд▓рддा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдкूрд░्рд╡рдХ्рд░ीрдд рдЙрдкाрдп рдХे рд░ूрдк рдоें, рд░िреЫрд░्рд╡ рдмैंрдХ рдиे рджो рдЪрд░рдгों рдоें ₹1,00,000 рдХрд░ोрдб़ рдХे рд▓िрдП рд╕рд╣ी рддाрд▓-рдоेрд▓ рд╡ाрд▓ी рдкрд░िрд╡рд░्рддी рджрд░ рд░ेрдкो рдиीрд▓ाрдоी рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
RBI рдХे 25 рд╡ें рдЧрд╡рд░्рдирд░: рд╢рдХ्рддिрдХांрдд рджाрд╕; рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдоुंрдмрдИ; рд╕्рдеाрдкिрдд: 1 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1935, рдХोрд▓рдХाрддा.

7. SBI рдиे рд▓ांрдЪ рдХी "рдХोрд╡िрдб -19 рдЗрдорд░рдЬेंрд╕ी рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд▓ाрдЗрди (CECL)"

рднाрд░рддीрдп рд╕्рдЯेрдЯ рдмैंрдХ рдиे рдПрдХ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рддрд░рд▓рддा рд╕ुрд╡िрдзा (additional liquidity facility)"рдХोрд╡िрдб -19 рдЗрдорд░рдЬेंрд╕ी рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд▓ाрдЗрди (CECL)" рд╢ुрд░ू рдХी рд╣ै। рдоौрдЬूрджा рд╕ंрдХрдЯ рдХी рд╕्рдеिрддि рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХे рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рдЛрдгрджाрддा рднाрд░рддीрдп рд╕्рдЯेрдЯ рдмैंрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдЕрдкрдиे рдЙрдзाрд░рдХрд░्рддाрдУं рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд▓िрдХ्рд╡िрдбिрдЯी рдоें рдкрд░ेрд╢ाрдиी рди рдЖрдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕ुрд╡िрдзा рд╢ुрд░ू рдХी рдЧрдИ рд╣ै।

рд╕рднी рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЯेрдХрдЕрд╡े: 
SBI рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рд░рдЬрдиीрд╢ рдХुрдоाрд░; рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдоुंрдмрдИ; рд╕्рдеाрдкिрдд: 1 рдЬुрд▓ाрдИ 1955.

8. рдлिрдЪ рд░ेрдЯिंрдЧ рдиे рднाрд░рдд рдХे рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ рдЕрдиुрдоाрди рдХो рдШрдЯाрдХрд░ рдХिрдпा 5.1 рдлीрд╕рджी 

рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं рдкрд░ рд░ेрдЯिंрдЧ рдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рдлिрдЪ рд░ेрдЯिंрдЧ рдиे рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдоें рднाрд░рдд рдХी рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ рдХो рдШрдЯाрдХрд░ 5.1% рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдлिрдЪ рд░ेрдЯिंрдЧ्рд╕ рдиे рднाрд░рдд рдХे рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ рдЕрдиुрдоाрди рдХो 5.6% рдЖंрдХा рдеा। рднाрд░рдд рдХे рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ рдЕрдиुрдоाрди рдоें рдХрдоी рдЪीрди рдоें Covid-19 рдХे рдЪрд▓рддे рдЖрдкूрд░्рддि рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдХी рдЧрдИ рд╣ै।

рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕рдоाрдЪाрд░

9. ICICI рд▓ोрдо्рдмाрд░्рдб рдиे "COVID-19 рдХे рд░ोрдЧिрдпों рдХो рдХрд╡рд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд▓ॉрди्рдЪ рдХी рдкाрд▓िрд╕ी

рдиिрдЬी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдЧैрд░-рдЬीрд╡рди рдмीрдоा рдХंрдкрдиी ICICI рд▓ोрдо्рдмाрд░्рдб рдиे рдПрдХ рд╕ाрд▓ рддрдХ "COVID-19 рдХो рдХрд╡рд░" рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдкाрд▓िрд╕ी рд▓ॉрди्рдЪ рдХी рд╣ै। рдЗрд╕ рдкाрд▓िрд╕ी рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд COVID-19 рд╕े рд╕ंрдХ्рд░рдоिрдд рдкाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдмीрдоा рд░ाрд╢ि рдХा 100% рднुрдЧрддाрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдЖрдИрд╕ीрдЖрдИрд╕ीрдЖрдИ рд▓ोрдо्рдмाрд░्рдб рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдоुंрдмрдИ.
рдЖрдИрд╕ीрдЖрдИрд╕ीрдЖрдИ рд▓ोрдо्рдмाрд░्рдб рдХे рдПрдордбी рдФрд░ рд╕ीрдИрдУ: рднाрд░्рдЧрд╡ рджाрд╕рдЧुрдк्рддा.

10. SIDBI рд▓ांрдЪ рдХрд░ेрдЧा 'рд╕्рд╡ाрд╡рд▓ंрдмрди рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕’ рд╕्рдкेрд╢рд▓ рдЯ्рд░ेрди 

рд▓рдШु рдЙрдж्рдпोрдЧ рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा (SIDBI) рдиे рдЕрдкрдиे рдоिрд╢рди рд╕्рд╡ाрд╡рд▓ंрдмрди рдХे рддрд╣рдд рдирд╡ोрджिрдд рдЙрдж्рдпрдоिрдпों рдХो рд╕рд╢рдХ्рдд рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП 05 рдЬूрди, 2020 рдХो рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЯ्рд░ेрди 'рд╕्рд╡ाрд╡рд▓ंрдмрди рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕’ рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рдЗंрдЯрд░-рдХрдиेрдХ्рдЯेрдб рд▓рдШु рдЙрдж्рдпрдо рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ेрдЧा, рдЬिрд╕рдоें рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдЖрдХांрдХ्рд╖ी, рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ, рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ी (business aspirants, mentors, experts and experience) рд╕рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोंрдЧे।

рд╕рднी рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЯेрдХрдЕрд╡े:
SIDBI рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рд▓рдЦрдирдК, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢.
SIDBI рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдФрд░ рдПрдордбी: рдоोрд╣рдо्рдордж рдоुрд╕्рддрдлा.

рдкुрд╕्рддрдХें рдПрд╡ं рд▓ेрдЦрдХ

11. рддрд╡рд▓ीрди рд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦिрдд ‘Messiah Modi: A Great Tale of Expectations’ рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рд╣ुрдЖ рд╡िрдоोрдЪрди

рд╡рд░िрд╖्рда рдкрдд्рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд▓ेрдЦрдХ рддрд╡рд▓ीрди рд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦी рдЧрдИ ‘Messiah Modi: A Great Tale of Expectations’ рдкुрд╕्рддрдХ рдЬाрд░ी рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рд╣ाрд░्рдкрд░ рдХॉрд▓िंрд╕ рдЗंрдбिрдпा рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХी рдЧрдИ рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдоें рд▓ेрдЦрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╕े рдПрдХ рдмाрд░ рдХी рдЧрдИ рдиिрдЬी рдоुрд▓ाрдХाрдд рдХा рдм्рдпौрд░ा рдЬाрд░ी рдХिрдпा рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी рдкुрд╕्рддрдХ рдоें рд▓िंрдЪिंрдЧ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 370, рд╡िрдоुрдж्рд░ीрдХрд░рдг рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╕рдмрд╕े рд╡िрд╡ाрджाрд╕्рдкрдж рдХाрдиूрди рд╕ीрдПрдП (рдиाрдЧрд░िрдХрддा рд╕ंрд╢ोрдзрди рдЕрдзिрдиिрдпрдо), рдкрд░ рдкीрдПрдо рдоोрджी рдХी рд╡िрдЪाрд░ों рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓ा рдЧрдпा рд╣ै।

рдиिрдзрди

12. рддрдоिрд▓ рдлिрд▓्рдо рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ी рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдиिрд░्рджेрд╢рдХ рдПрдо. рдЖрд░. рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдХा рдиिрдзрди

рддрдоिрд▓ рдлिрд▓्рдо рдЙрдж्рдпोрдЧ рдоें рд╡िрд╢ु рдиाрдо рд╕े рдк्рд░рдЦ्рдпाрдд рдиिрд░्рджेрд╢рдХ рдоीрдиाрдХ्рд╖ीрд╕ुंрджрд░рдо рд░ाрдоाрд╕ाрдоी рд╡िрд╢्рд╡рдиाрде рдХा рдиिрдзрди। рд╡рд╣ рдПрдХ рдЕрднिрдиेрддा, рдиिрд░्рджेрд╢рдХ рдФрд░ рд▓ेрдЦрдХ рдеे, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди рдкрд░ рдХрдИ рд▓ाрдЗрд╡-рдбिрдмेрдЯ рдХो рд╣ोрд╕्рдЯ рдХिрдпा рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे 60 рдлिрд▓्рдоों рдоें рдЕрднिрдирдп рдФрд░ 25 рдлिрд▓्рдоों - рд╕ंрд╕ाрд░рдо рдЕрдзु рдоिрдирд╕ाрд░рдо, рдеिрд░ुрдордеी рдУрд░ु рд╡рдЧुрдордеी, рдиेрди्рдЧा рдиाрд▓ा рдЗрд░ुंрдХुрдо рдЖрджि рдХा рдиिрд░्рджेрд╢рди рдХिрдпा। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдеिрд▓्рд▓ू рдоुрд▓्рд▓ू, рдиेрдд्рд░ीрдХाрдирди рдЖрджि рдЬैрд╕ी рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдлिрд▓्рдоों рдХे рд▓िрдП рдкрдЯрдХрдеा рд▓ेрдЦрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдХाрдо рдХिрдпा рд╣ै।


13. рдорд╣ाрди рднाрд░рддीрдп рдлुрдЯрдмॉрд▓рд░ рдкीрдХे рдмрдирд░्рдЬी рдХा рдиिрдзрди

рдорд╣ाрди рднाрд░рддीрдп рдлुрдЯрдмॉрд▓рд░ рдкीрдХे рдмрдирд░्рдЬी рдХा рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे 36 рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдоैрдЪों рдоें рднाрд░рдд рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХिрдпा рдФрд░ рдЙрдирдоें рд╕े рдЫрд╣ рдоें рдХैрдк्рдЯेрди्рд╕ рдЖрд░्рдордмैंрдб рдХे рд▓िрдП рдЦेрд▓े , рд╕ाрде рд╣ी рдЙрдирд╣ोंрдиे рджेрд╢ рдХे рд▓िрдП 19 рдЧोрд▓ рдХिрдП। рдкीрдХे рдиे рдЕрдкрдиा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдбेрдм्рдпू 18 рджिрд╕ंрдмрд░, 1955 рдХो рдвाрдХा рдХे рдХ्рд╡ाрдбрд░ेंрдЧ्рдпुрд▓рд░ рдХрдк рдоें рд╕ीрд▓ोрди (рдЕрдм рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा) рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдХिрдпा рдеा। 

14. рдЕрдоेрд░िрдХी рдЧाрдпрдХ рдХेрдиी рд░ोрдЬрд░्рд╕ рдХा рдиिрдзрди

рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд╕िंрдЧрд░ рдХेрдиी рд░ोрдЬрд░्рд╕ рдЬिрди्рд╣ें рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдЬो рдЙрдирдХी "рдж рдЧैрдо्рдмрд▓рд░", "рд▓ेрдбी", "рд▓्рдпूрд╕िрд▓" рдФрд░ "рдж рдЖрдЗрд▓ैंрдб рдЗрди рдж рд╕्рдЯ्рд░ीрдо" рдЬैрд╕ी рд╣िрдЯ рдлिрд▓्рдоों рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा, рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЙрдирдХा рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा। рдЕрдкрдиे рдЫрд╣ рджрд╢рдХ рд▓ंрдмे рдХрд░िрдпрд░ рдоें рдЙрди्рд╣ें рддीрди рдЧ्рд░ैрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрди

15. рд╡िрд╢्рд╡ рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рджिрд╡рд╕: 23 рдоाрд░्рдЪ

рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 23 рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। 23 рдоाрд░्рдЪ 1950 рдХो рд╣ुрдП рд╡िрд╢्рд╡ рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╕ंрдЧрдарди рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХे рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖्рдп рдоें рдЗрд╕ рджिрди рдХो рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕ рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рджिрд╡рд╕ рдПрдХ рд╣ी рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдордиाрдпा рдЬाрдиा рд╣ैं: “Water and Climate Change” (рдЬрд▓ рдФрд░ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди)।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд╡िрд╢्рд╡ рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╕ंрдЧрдарди (WMO) рдПрдХ рдЕंрддрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ंрдЧрдарди рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдЬिрдиेрд╡ा, рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рдоें рд╣ै.
рд╡िрд╢्рд╡ рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╕ंрдЧрдарди рдоें рдХुрд▓ 191 рд╕рджрд╕्рдп рджेрд╢ рдПрд╡ं рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╣ैं.

16. рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕: 22 рдоाрд░्рдЪ

рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 22 рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। 1993 рд╕े рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 22 рдоाрд░्рдЪ рдХो рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕ рдкीрдиे рдпोрдЧ्рдп рдкाрдиी рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕, рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдкाрдиी рдХे рдмिрдиा рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рджुрдиिрдпा рдХे рдХрд░ीрдм 2.2 рдмिрд▓िрдпрди рд▓ोрдЧों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмреЭाрдиे рдХे рд▓िрдП рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдХे рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕ рдХी рдеीрдо: “Water and Climate Change” (рдЬрд▓ рдФрд░ рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди) рд╣ै.

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡: рдПंрдЯोрдиिрдпो рдЧुрдЯेрд░ेрд╕.
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рддौрд░ рдкрд░ 24 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1945 рдХो рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдоें рдЖрдпा рдеा.

рд╡िрд╡िрдз рд╕рдоाрдЪाрд░

17. рдЕрдм рдк्рд░िрдпंрдХा рдЪोрдкрдб़ा WHO рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ COVID -19 рдХे рдмाрд░े рдоें рд▓ोрдЧो рдХो рдХрд░ेंрдЧी рдЬाрдЧрд░ूрдХ

рдмॉрд▓ीрд╡ुрдб рдХी рд╕्рдЯाрд░ рдЕрднिрдиेрдд्рд░ी рдк्рд░िрдпंрдХा рдЪोрдкрдб़ा рдЕрдм рдорд╣ाрдоाрд░ी COVID -19 рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдлैрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди (WHO) рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдХाрдо рдХрд░ेंрдЧी। рдк्рд░िрдпंрдХा рдиे рдЕрдкрдиे рдлोрд▓्рд▓ोрд╡ेрд░्рд╕ рд╕े рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рд╕्рд░ोрддों рдкрд░ рднрд░ोрд╕ा рдХрд░рдиे рдХा рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдФрд░ рдЗрд╕ рдорд╣ाрдоाрд░ी рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди (рдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдЪрдУ) рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдЗंрд╕्рдЯाрдЧ्рд░ाрдо рдкрд░ рдПрдХ рд▓ाрдЗрд╡ рдкोрд╕्рдЯ рднी рдХिрдпा рд╣ै। 

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рдЯेрдб्рд░ोрд╕ рдПрдбрд╣ाрдиॉрдо.
рдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдЪрдУ рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдЬिрдиेрд╡ा, рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб.
рдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдЪрдУ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा: 7 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1948.

18. рд╕рдд्рдпрд░ूрдк рд╕िрдж्рдзाрди्рдд рд╕ाрдд рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦी рдХे рд╢िрдЦрд░ рдкрд░ рдЪреЭрдиे рд╡ाрд▓े рдмрдиे рдкрд╣рд▓े рднाрд░рддीрдп 

рдкрд░्рд╡рддाрд░ोрд╣ी рд╕рдд्рдпрд░ूрдк рд╕िрдж्рдзाрди्рдд рдХा рдиाрдо рд▓िрдо्рдХा рдмुрдХ рдСрдл рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕ (LBR) рдоें 7 рдорд╣ाрдж्рд╡ीрдкों рдХे рд╕рдмрд╕े рдКрдЪे рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦी рдкрд░ рдЪрдв़рдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рднाрд░рддीрдп рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी рдЙрди्рд╣ोंрдиे 7 рдЪोрдЯिрдпों рдФрд░ 7 рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦिрдпों рдХे рд╢िрдЦрд░ рдкрд░ рдЪрдв़рдиे рд╡ाрд▓े рджुрдиिрдпा рдХे рд╕рдмрд╕े рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдХे рдкрд░्рд╡рддाрд░ोрд╣ी рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдирдпा рд░िрдХॉрд░्рдб рдХाрдпрдо рдХिрдпा। 

рдпे 7 рдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рд╢िрдЦрд░ рд╣ैं:
рдЪिрд▓ी рдоें рдУрдЬोрд╕ рдбेрд▓ рд╕ाрд▓ाрдбो (6,893 рдоीрдЯрд░).
рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдоेрд░िрдХा, рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХे рддंрдЬाрдиिрдпा рдоें рдоाрдЙंрдЯ рдХिрд▓िрдоंрдЬाрд░ो (5,895 рдоीрдЯрд░).
рд░ूрд╕, рдпूрд░ोрдк рдоें рдоाрдЙंрдЯ рдПрд▓्рдм्рд░рд╕ (5,642 рдоीрдЯрд░).
рдЙрдд्рддрд░ी рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдоेрдХ्рд╕िрдХो рдоें рдоाрдЙंрдЯ рдкिрдХो рдбी рдУрд░ीрдЬ़ाрдмा (5,636 рдоीрдЯрд░).
рдИрд░ाрди, рдПрд╢िрдпा рдоें рдоाрдЙंрдЯ рджрдоाрд╡ंрдж (5,610 рдоीрдЯрд░).
рдкाрдкुрдЖ рди्рдпू рдЧिрдиी, рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдоें рдоाрдЙंрдЯ рдЧिрд▓ुрд╡े (4,367 рдоीрдЯрд░).
рдЕंрдЯाрд░्рдХрдЯिрдХा рдоें рдоाрдЙंрдЯ рд╕िрдбрд▓ी (4,285 рдоीрдЯрд░).
рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд╕рдд्рдпрд░ूрдк рд╕िрдж्рдзाрди्рдд рдХा рдиाрдо рдЧिрдиीрдЬ рдмुрдХ рдСрдл़ рд╡рд░्рд▓्рдб рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕, рдПрд╢िрдпा рдмुрдХ рдСрдл़ рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕, рдЗंрдбिрдпा рдмुрдХ рдСрдл़ рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕, рдЪैंрдкिрдпрди рдмुрдХ рдСрдл़ рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕, рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдмुрдХ рдСрдл़ рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕ рдЖрджि рдоें рднी рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ैं।


рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 21 рдоाрд░्рдЪ 2020


рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░

1. RBI рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╕्рдеिрд░рддा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП 30,000 рдХрд░ोрдб़ рд░ु рдХा рдХрд░ेрдЧा рдиिрд╡ेрд╢  

рднाрд░рддीрдп рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ (RBI) рдиे рджेрд╢ рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╡िрдд्рддीрдп рд╕्рдеिрд░рддा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП 30,000 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХी рдЪрд▓рдиि‍рдзि рд▓рдЧाрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै। RBI рдиे рдпрд╣ рдиिрд░्рдгрдп рд╕рднी рдмाрдЬाрд░ рд╕ेंрдЧрдоेंрдЯ рд╕ाрдоाрди्рдп рд░ूрдк рд╕े рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЪрд▓рдиिрдзि рдФрд░ рдХाрд░ोрдмाрд░ рдХे рдЖрдо рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рд▓िрдпा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдХुрдЫ рд╡िрдд्рддीрдп рдмाрдЬाрд░ COVID-19 рдХे рдк्рд░рдХोрдк рдХे рдЪрд▓рддे рдЖрд░्рдеिрдХ рддрдиाрд╡ рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
RBI рдХे 25 рд╡ें рдЧрд╡рд░्рдирд░: рд╢рдХ्рддिрдХांрдд рджाрд╕; рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдоुंрдмрдИ; рд╕्рдеाрдкिрдд: 1 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1935, рдХोрд▓рдХाрддा.

рд╕рдордЭौрддा

2. APEDA рдиे рдХृрд╖ि рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП SFAC рдХे рд╕ाрде рдХिрдпा рд╕рдордЭौрддा 

рдХृрд╖ि рдФрд░ рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдЦाрдж्рдп рдЙрдд्рдкाрдж рдиिрд░्рдпाрдд рд╡िрдХाрд╕ рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг (APEDA) рдФрд░ рд▓рдШु рдХृрд╖рдХ рдХृрд╖ि рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕ंрдШ (SFAC) рдж्рд╡ाрд░ा рдПрдХ рд╕рдордЭौрддा рдЬ्рдЮाрдкрди рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं। рдЗрд╕ рдПрдордУрдпू рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХृрд╖ि рдФрд░ рд╕рдо्рдмрдж्рдз рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдоूрд▓्рдп рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХृрд╖ि рдиिрд░्рдпाрдд рд╣ेрддु рдкрд░рд╕्рдкрд░ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░рдиा рд╣ै।

рдПрдкीрдбा рдФрд░ рдПрд╕рдПрдлрдПрд╕ी рдХे рдмीрдЪ рд╕рдордЭौрддे рд╕े рдоुрдЦ्рдп рддрде्рдп:
рдПрдордУрдпू рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд, рдПрдкीрдбा рдФрд░ рдПрд╕рдПрдлрдПрд╕ी рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рдиिрд░्рдпाрддрдХों рдХे рд╕ाрде рдПрдлрдкीрдУ рдХो рдЬोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдХाрдо рдХрд░ेंрдЧे।
рд╡े рдХ्рд╖рдорддा рдиिрд░्рдоाрдг, рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо, рд╡िрднिрди्рди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рд╣िрддрдзाрд░рдХों рдХी рдХाрд░्рдпрд╢ाрд▓ाрдУं рдХी рджिрд╢ा рдоें рднी рдХाрдо рдХрд░ेंрдЧे।
рдПрдкीрдбा, рдПрд╕рдПрдлрдПрд╕ी рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рд╣ाрдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдпा рдЪिрди्рд╣िрдд рдХिрдП рдЧрдП рдХिрд╕ाрди рдиिрд░्рдоाрддा рдХंрдкрдиिрдпों (рдПрдлрдкीрд╕ी) рдж्рд╡ाрд░ा рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджों / рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдк्рд░рджाрди рдХрд░ेрдЧा।

рдХृрд╖ि рдФрд░ рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдЦाрдж्рдп рдЙрдд्рдкाрдж рдиिрд░्рдпाрдд рд╡िрдХाрд╕ рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг (APEDA):

рдПрдкीрдбा рдХो рдлрд▓, рд╕рдм्рдЬिрдпां рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЙрдд्рдкाрдж, рдоांрд╕ рдФрд░ рдоांрд╕ рдЙрдд्рдкाрдж, рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдФрд░ рдкोрд▓्рдЯ्рд░ी рдЙрдд्рдкाрдж рдЬैрд╕े рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рдиिрд░्рдпाрдд рд╕ंрд╡рд░्рдзрди рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ौंрдкी рдЧрдИ рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЗрд╕ рдкрд░ рдЪीрдиी рдХे рдЖрдпाрдд рдХी рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╣ै।


рд▓рдШु рдХृрд╖рдХ рдХृрд╖ि рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕ंрдШ (SFAC):

рдПрд╕рдПрдлрдПрд╕ी рдЫोрдЯे рдФрд░ рд╕ीрдоांрдд рдХिрд╕ाрдиों рдХो рдХिрд╕ाрди рд╣िрдд рд╕рдоूрд╣ों, рдХिрд╕ाрди рдЙрдд्рдкाрджрдХ рд╕ंрдЧрдардиों рдФрд░ рдХिрд╕ाрди рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдХंрдкрдиी рдХो рд╕ंрдЧрдаिрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЫोрдЯे рдФрд░ рд╕ीрдоांрдд рдХिрд╕ाрдиों рдХो рдХृрд╖ि рдиिрд╡ेрд╢ों рдХी рд╕ुрд▓рднрддा рдФрд░ рд╕рд╕्рддी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдоंрдЪ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।

рд░ैंрдХ рдФрд░ рд░िрдкोрд░्рдЯ

3.рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдиे рдЬाрд░ी рдХी рджुрдиिрдпा рдХे рд╕рдмрд╕े рдЦुрд╢рд╣ाрд▓ рджेрд╢ों рд░िрдкोрд░्рдЯ, рдлिрдирд▓ैंрдб рдиे рд▓рдЧाрддाрд░ рддीрд╕рд░ी рдмाрд░ рдХिрдпा рдЯॉрдк

рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдиे World Happiness Report 2020 рдпाрдиि рджुрдиिрдпा рдХे рд╕рдмрд╕े рдЦुрд╢рд╣ाрд▓ рджेрд╢ों рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдЬाрд░ी рдХी рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡ рдХे 156 рджेрд╢ों рдкрд░ рддैрдпाрд░ рдХी рдЧрдИ рд╡рд░्рд▓्рдб рд╣ैрдк्рдкीрдиेрд╕ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХो рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै рдХि рдЙрдирдХे рдиाрдЧрд░िрдХ рдЦुрдж рдХो рдХिрддрдиा рдЦुрд╢рд╣ाрд▓ рдоाрдирддे рд╣ैं। рдпрд╣ рд░िрдкोрд░्рдЯ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЦुрд╢рд╣ाрд▓ी рдХी рд╕्рдеिрддि рдмрддाрдиे рдХा рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рд╣ै। рдпрд╣ рд╡рд░्рд▓्рдб рд╣ैрдк्рдкीрдиेрд╕ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХी 8 рд╡ीं рд░िрдкोрд░्рдЯ рд╣ै।

рд╡рд░्рд╖ 2020 рдХी рд╡рд░्рд▓्рдб рд╣ैрдк्рдкीрдиेрд╕ рд░िрдкोрд░्рдЯ 2017-2019 рдХी рдЕрд╡рдзि рдкрд░ рддैрдпाрд░ рдХी рдЧрдИ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд 6 рдоाрдирдХों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рджेрд╢ों рдХो рд░ैंрдХिंрдЧ рджी рдЬाрддी рд╣ै:
рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдЬीрдбीрдкी
рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ
рд╕्рд╡рд╕्рде рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдд्рдпाрд╢ा
рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा
рдЙрджाрд░рддा 
рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХा рдирдЬрд░िрдпाँ

рд╡рд░्рд▓्рдб рд╣ैрдк्рдкीрдиेрд╕ рд░िрдкोрд░्рдЯ 2020 рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рджेрд╢ों рдХी рд░ैंрдХिंрдЧ:

1. рдл़िрдирд▓ैंрдб
2. рдбेрдирдоाрд░्рдХ
3. рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб
4. рдЖрдЗрд╕рд▓ैंрдб
5. рдиॉрд░्рд╡े
6. рдиीрджрд░рд▓ैंрдб
7. рд╕्рд╡ीрдбрди
8. рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб
9. рдЖрд╕्рдЯ्рд░िрдпा
10. рд▓рдХ्рд╕рдордмрд░्рдЧ
144. рднाрд░рдд

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡: рдПंрдЯोрдиिрдпो рдЧुрдЯेрд░ेрд╕.

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрди

4. рдирд╕्рд▓ीрдп рднेрджрднाрд╡ рдХे рдЙрди्рдоूрд▓рди рдХा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕: 21 рдоाрд░्рдЪ 

рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 21 рдоाрд░्рдЪ рдХो рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдирд╕्рд▓ीрдп рднेрджрднाрд╡ рдХे рдЙрди्рдоूрд▓рди рдХा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕ рдпाрдиि International Day for the Elimination of Racial Discrimination рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рджिрди рд╡рд░्рд╖ 1960 рдоें рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХे рд╢ाрд░्рдкрд╡िрд▓े рдоें рдкुрд▓िрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рд░ंрдЧрднेрдж рдХाрдиूрди рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░ рд░рд╣े рдк्рд░рджрд░्рд╢рдирдХाрд░िрдпों рдкрд░ рдЧोрд▓ी рдЪрд▓ाрдиे рджौрд░ाрди рд╣ुрдИ 69 рд▓ोрдЧों рдХी рд╣рдд्рдпा рдХी рд╕्рдоृрддि рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдХा рдирд╕्рд▓ीрдп рднेрджрднाрд╡ рдЙрди्рдоूрд▓рди рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕ International Decade for People of African Descent рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡: рдПंрдЯोрдиिрдпो рдЧुрдЯेрд░ेрд╕.

5. рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡рди рджिрд╡рд╕: 21 рдоाрд░्рдЪ 

рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рджुрдиिрдпा рднрд░ 21 рдоाрд░्рдЪ рдХो рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡рди рджिрд╡рд╕ (International Day of Forests) рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рджिрди рд╕рднी рддрд░рд╣ рдХे рд╡рдиों рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдордиाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ рджिрди рджेрд╢ों рдХो рд╡рдиों рдФрд░ рдкेрдб़ों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕्рдеाрдиीрдп, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рдпाрд╕ों рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрди рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рд╡ृрдХ्рд╖ाрд░ोрдкрдг рдЕрднिрдпाрди рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।



рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рдЗрд╕े рд╡рдиों рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ाрд▓ рдХे рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡рди рджिрд╡рд╕ рдХा рд╡िрд╖рдп: Forests and Biodiversity рдпाрдиि рд╡рди рдФрд░ рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рд╣ै।


6. рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдиॉрд░ूрдЬ़ рдбे: 21 рдоाрд░्рдЪ 

рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 21 рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдиॉрд░ूрдЬ़ рдбे рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдиॉрд░ूрдЬ़ рджिрд╡рд╕ рд╣рд░ рд╕ाрд▓ "рдиोрд╡рд░ूрдЬ़" рдХो рдордиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдПрдХ рдк्рд░ाрдЪीрди рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╣ै рдФрд░ рдЬिрд╕े рд╡рд╕ंрдд рдХे рдкрд╣рд▓े рджिрди рдФрд░ рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдирд╡ीрдХрд░рдг рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी рдпрд╣ рдкीреЭी рджрд░ рдкीреЭी рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХे рдмीрдЪ рд╢ांрддि рдФрд░ рдПрдХрдЬुрдЯрддा рдХे рдоूрд▓्рдпों рдХो рднी рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡: рдПंрдЯोрдиिрдпो рдЧुрдЯेрд░ेрд╕.
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╕ंрдЧрдарди (рдпूрдиेрд╕्рдХो) рдХे рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ: рдСрдб्рд░े рдЕрдЬ़ोрд▓े.


7. рд╡िрд╢्рд╡ рдХрд╡िрддा рджिрд╡рд╕: 21 рдоाрд░्рдЪ 

рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ 21 рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдХрд╡िрддा рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рдХाрд╡्рдп рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рднाрд╖ाрдИ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХो рдмреЭाрд╡ा рджेрдиे рдФрд░ рд▓ुрдк्рддрдк्рд░ाрдп рднाрд╖ाрдУं рдХो рд╕рдоुрджाрдпों рдХे рдмीрдЪ рд╕ुрдирдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рдХрд╡िрддा рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╕ंрдЧрдарди (рдпूрдиेрд╕्рдХो) рдиे рд╕ाрд▓ 1999 рдоें рдкेрд░िрд╕ рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЧрдП 30 рд╡ें рд╕рдд्рд░ рдХे рджौрд░ाрди 21 рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдХрд╡िрддा рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрди्рдпрддा рджी рдеी।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡: рдПंрдЯोрдиिрдпो рдЧुрдЯेрд░ेрд╕.
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╕ंрдЧрдарди (рдпूрдиेрд╕्рдХो) рдХे рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ: рдСрдб्рд░े рдЕрдЬ़ोрд▓े

8. рд╡рд░्рд▓्рдб рдбाрдЙрди рд╕िंрдб्рд░ोрдо рдбे: 21 рдоाрд░्рдЪ

рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ 21 рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╡рд░्рд▓्рдб рдбाрдЙрди рд╕िंрдб्рд░ोрдо рдбे рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдорд╣ाрд╕рднा рдиे рджिрд╕ंрдмрд░ 2011 рдоें рдбाрдЙрди рд╕िंрдб्рд░ोрдо рдХे рдмाрд░े рдоें рд▓ोрдЧो рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП 21 рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдбाрдЙрди рд╕िंрдб्рд░ोрдо рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдеा। рд╡िрд╢्рд╡ рдбाрдЙрди рд╕िंрдб्рд░ोрдо рджिрд╡рд╕ 2020 рдХा рд╡िрд╖рдп "We Decide" рд╣ै।

рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै рдбाрдЙрди рд╕िंрдб्рд░ोрдо?

рдпрд╣ рдПрдХ рдЖрдиुрд╡ांрд╢िрдХ рд╡िрдХाрд░ рд╣ै рдЬो рдЕрд╕ाрдоाрди्рдп рдХोрд╢िрдХा рд╡िрднाрдЬрди рдХे рдХाрд░рдг рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ 21 рд╕े рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЖрдиुрд╡ांрд╢िрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै। рдбाрдЙрди рд╕िंрдб्рд░ोрдо рд╡ाрд▓े рдЪेрд╣рд░े рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдЖрд╕ाрдиी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै, рдЗрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдмुрдж्рдзि рдХрдореЫोрд░ рд╣ोрддी рд╣ै, рд╡िрдХाрд╕ рджेрд░ рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рдеाрдЗрд░ॉрдЗрдб рдпा рджिрд▓ рдХा рд░ोрдЧ рднी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै. 

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 20 рдоाрд░्рдЪ 2020


рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░

1. рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХा COVID -19 рдорд╣ाрдоाрд░ी рд╕े рд▓реЬрдиे рдХे рд▓िрдП рджेрд╢ рдХो рд╕ंрдмोрдзрди

рдЖрдЬ рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдк्рд░рдХोрдк рдмрди рдЪुрдХे COVID-19 рдорд╣ाрдоाрд░ी рд╕े рд▓рдб़ рд░рд╣ी рд╣ै, рдЬो рджिрдиों рджिрди рднाрд░рдд рдоें рднी рдЕрдкрдиे рдкाँрд╡ рдкрд╕ाрд░рддी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै рдЗрд╕ी рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдк्рд░рдзाрди рдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे 19 рдоाрд░्рдЪ рд╢ाрдо рдХो рджेрд╢рд╡ाрд╕िрдпों рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХिрдпा, рдЬिрд╕рдоे рд╕рднी рднाрд░рддीрдпों рд╕े рдЕрдкीрд▓ рдХी рдЧрдИ рдХि COVID-19 рдХो рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬिрддрдиा рд╕ंрднрд╡ рд╣ो рд╕рдХे рд▓ोрдЧ рдШрд░ рдХे рдЕंрджрд░ рд╣ी рд░рд╣ें। 


2. рдиिрд░्рднрдпा рдЧैंрдЧрд░ेрдк рдХे рдЪाрд░ों рджोрд╖िрдпों рдХो рдЖрдЬ рджिрд▓्рд▓ी рдХी рддिрд╣ाрдб़ рдЬेрд▓ рдоें рджी рдЧрдИ рдлांрд╕ी 

рдиिрд░्рднрдпा рдЧैंрдЧрд░ेрдк рдФрд░ рд╣рдд्рдпा рдоाрдорд▓े рдХे рдЪाрд░ рджोрд╖िрдпों рдХो рдЖрдЬ рд╕ुрдмрд╣ рджिрд▓्рд▓ी рдХी рддिрд╣ाрдб़ рдЬेрд▓ рдоें рдлांрд╕ी рджे рджी рдЧрдИ। рдпे рдЪाрд░ рджोрд╖ी рдкрд╡рди рдЧुрдк्рддा, рд╡िрдирдп рд╢рд░्рдоा, рдЕрдХ्рд╖рдп рдаाрдХुрд░ рдФрд░ рдоुрдХेрд╢ рд╕िंрд╣ рдеे। рджिрд▓्рд▓ी рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪрддрдо рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рдХрд▓ рд░ाрдд рдлाрд╕ी рдкрд░ рд░ोрдХ рд▓рдЧाрдиे рдХी рджोрд╖िрдпों рдХी рдЕंрддिрдо рдпाрдЪिрдХा рднी рдЦाрд░िрдЬ рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рд╣ी рдлाрд╕ी рдХा рд░ाрд╕्рддा рд╕ाрдл рд╣ो рдЧрдпा рдеा। рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ा рдоौрдХा рдеा рдЬрдм рддिрд╣ाрдб़ рдЬेрд▓ рдоें рдПрдХ рд╕ाрде рдЪाрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рдлांрд╕ी рджी рдЧрдИ।

рдХ्рдпा рдеा рдиिрд░्рднрдпा рдЧैंрдЧрд░ेрдк рдФрд░ рд╣рдд्рдпा рдХा рдкूрд░ा рдоाрдорд▓ा?-


рджिрд╕ंрдмрд░ 2012 рдоें рдкैрд░ा-рдоेрдбिрдХрд▓ рдЫाрдд्рд░ा рдиिрд░्рднрдпा рдХे рд╕ाрде рджрдХ्рд╖िрдг-рдкрд╢्рдЪिрдо рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдПрдХ рдЪрд▓рддी рдмрд╕ рдоें рдЫрд╣ рд▓ोрдЧों рдиे рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рджुрд╖्рдХрд░्рдо рдХिрдпा рдеा, рдЬिрд╕рдХे рдХुрдЫ рджिрдиों рдмाрдж рдкीреЬिрддा рдХी рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рдХे рдПрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рдоौрдд рд╣ो рдЧрдИ рдеी рдЗрд╕ рдоाрдорд▓े рдХे рджोрд╖िрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рдиे рдЬेрд▓ рдоें рдЖрдд्рдо рд╣рдд्рдпा рдХрд░ рд▓ी рдеी рдФрд░ рдПрдХ рдЕрди्рдп рдХिрд╢ोрд░ рдЕрднिрдпुрдХ्рдд рдХो рддीрди рд╕ाрд▓ рддрдХ рдмाрд▓ рд╕ुрдзाрд░ рдЧृрд╣ рдоें рд░рдЦे рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рд░िрд╣ा рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рдеा।


3. рдкीрдПрдо рдоोрджी рдиे 22 рдоाрд░्рдЪ рдХो 'рдЬрдирддा рдХрд░्рдл्рдпू' рдХा рдХिрдпा рдЖрд╣्рд╡ाрди

рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдпाрдиि 22 рдоाрд░्рдЪ рдХो COVID 19 рдХे рдк्рд░рдХोрдк рдХे рдордж्рджेрдирдЬрд░ "рдЬрдирддा рдХрд░्рдл्рдпू" рдХी рдЕрдкीрд▓ рдХी рд╣ै। рдпрд╣ рд▓ोрдЧों рдж्рд╡ाрд░ा рдЦुрдж рдкрд░ рд▓рдЧाрдпा рдЧрдпा рдХрд░्рдл्рдпू рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдЬो рд╕ुрдмрд╣ 7 рдмрдЬे рд╕े  рд▓ेрдХрд░ рд░ाрдд 9 рдмрдЬे рддрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ोрдЧा। рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдиे рдХрд▓ рд╢ाрдо рдХो рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдк्рд░рдХोрдк рдХे рдЪрд▓рддे рджेрд╢ рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХिрдпा рдеा।

рдЬрдирддा рдХрд░्рдл्рдпू рд╕े рдЬुреЬी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬाрдирдХाрд░ी:
рдкीрдПрдо рдоोрджी рдиे рджेрд╢рд╡ाрд╕िрдпों рд╕े рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХिрдпा рдХि рд╡े рдбॉрдХ्рдЯрд░ों, рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХрд░्рдоिрдпों рдФрд░ рд╕рдлाрдИ рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рд╕ेрд╡ा рдХे рдк्рд░рддि рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдХो рд╢ाрдо 5 рдмрдЬे рдЖрднाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░ें।
рдкीрдПрдо рдоोрджी рдиे рд╕рднी рд▓ोрдЧों рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдХुрдЫ рд╣рдл्рддों рдХे рд▓िрдП рдЬрд╣ां рддрдХ рд╕ंрднрд╡ рд╣ो рдШрд░ рд╕े рдХाрдо рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ोрдиे рдкрд░ рд╣ी рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓рдиे рдХा рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХिрдпा।
рдкीрдПрдо рдоोрджी рдиे 65 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдКрдкрд░ рдХे рдиाрдЧрд░िрдХों рд╕े рдШрд░ рдкрд░ рд░рд╣рдиे рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХिрдпा।
рд╕ाрде рд╣ी рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдиेрд╡्рдпрд╡рд╕ाрдпी рд╕рдоुрджाрдп рд╕े рдЕрдкрдиे рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдЬрд░ूрд░рддों рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиे рдХो рдХрд╣ा рдФрд░ рдХाрдо рдкрд░ рдЖрдиे рдоें рдЕрд╕рдорд░्рде рд╣ोрдиे рдХी рд╕्рдеिрддि рдоें рдЙрдирдХा рд╡ेрддрди рдирд╣ीं рдХाрдЯрдиे рдХा рдЕрдиुрд░ोрдз рдХिрдпा।
рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рдХाрд░्рдпрдмрд▓ рдЧрдаिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै, рдЬो рд╕рднी рдкрдХ्рд╖ों рд╕े рдмाрддрдЪीрдд рдХрд░ेрдЧा।
рдкीрдПрдо рдоोрджी рдиे рдоाрдиा рдХि рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рдмрдб़ी рдЖрдмाрджी рд╡ाрд▓े рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рджेрд╢ рдоें рдЗрд╕ рд╕ंрдХ्рд░рдордг рд╕े рдиिрдкрдЯрдиा рдЖрд╕ाрди рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा।

4. рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдХे рд╕рджрд╕्рдп рдмрдирдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рдкूрд░्рд╡ рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдмрдиे рд░ंрдЬрди рдЧोрдЧोрдИ

рдкूрд░्рд╡ рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рд░ंрдЬрди рдЧोрдЧोрдИ рдиे рдХрд▓ рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдХे рдордиोрдиीрдд рд╕рджрд╕्рдп рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢рдкрде рдЧ्рд░рд╣рдг рдХी। рдЙрди्рд╣ें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдо рдиाрде рдХोрд╡िंрдж рдж्рд╡ाрд░ा рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдХे рд▓िрдП рдиाрдоिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдХेрдЯीрдПрд╕ рддुрд▓рд╕ी рдХी рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рддि рдХे рдмाрдж рдЦाрд▓ी рд╣ुрдИ рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рд╕ीрдЯ рдХो рднрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрди्рд╣ें рдордиोрдиीрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдХे рд╕рднाрдкрддि: рд╡ेंрдХैрдпा рдиाрдпрдбू. (рднाрд░рдд рдХे рдЙрдкрд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдХे рд╕рднाрдкрддि рд╣ोрддे рд╣ै)

5. рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рддрдХрдиीрдХी рдХрдкрдб़ा рдоिрд╢рди рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХो рджी рдоंрдЬूрд░ी


рд╕рд░рдХाрд░ рдиे 1480 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХे рдЦрд░्рдЪ рд╕े рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рддрдХрдиीрдХी рдХрдкрдб़ा рдоिрд╢рди рдХे рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рддрдХрдиीрдХी рдХрдкрдб़ा рдоिрд╢рди рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 4 рд╡рд░्рд╖ों рдХी рдЕрд╡рдзि 2020-21 рд╕े 2023-24 рддрдХ рдХे рд▓िрдП рдХी рдЧрдИ рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХрдкрдб़ा рдоंрдд्рд░ी: рд╕्рдоृрддि рдЬुрдмिрди рдИрд░ाрдиी.

рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░ 

6. рдЧ्рд░ीрд╕ рдиे 2020 рдХे рдЯोрдХ्рдпो рдЖрдпोрдЬрдХों рдХो рд╕ौрдкीं рдУрд▓ंрдкिрдХ рдорд╢ाрд▓

рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ (COVID-19) рдХे рдЪрд▓рддे рдЗрд╕ рд╕ाрд▓ рдХे рдУрд▓िंрдкिрдХ рдЦेрд▓ों рдкрд░ рдоंрдбрд░ा рд░рд╣े рд╕्рдердЧिрдд рд╣ोрдиे рдХे рдЦрддрд░े рдХे рдмीрдЪ рдЧ्рд░ीрд╕ рдиे рдмंрдж рджрд░рд╡ाрдЬों рдХे рдЕंрджрд░ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЧрдП рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдоें рдЯोрдХ्рдпो 2020 рдХे рдЖрдпोрдЬрдХों рдХो рдУрд▓ंрдкिрдХ рдорд╢ाрд▓ рд╕ौंрдк рджी рд╣ै। рд╣ेрд▓ेрдиिрдХ рдУрд▓ंрдкिрдХ рд╕рдоिрддि рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╕्рдкाрдЗрд╕рд░ рдХैрдк्рд░ाрд▓ोрд╕ рдиे рдЯोрдХ्рдпो рдЖрдпोрдЬрди рд╕рдоिрддि рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░ рд░рд╣े рдиाрдУрдХो рдЗрдоोрддो рдХे рд╣ाрдеों рдХो рдорд╢ाрд▓ рд╕ौंрдкी, рдЬो рдорд╢ाрд▓ рдХो рдЬрд▓ाрдХрд░ рдЙрд╕े рдЖрдЧे рд▓े рдЧрдП। рдЯोрдХ्рдпो рдУрд▓ंрдкिрдХ рдЦेрд▓ों рдХो 24 рдЬुрд▓ाрдИ рд╕े 9 рдЕрдЧрд╕्рдд рддрдХ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рд╣ै। 

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдЬाрдкाрди рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдЯोрдХ्рдпो; рдоुрдж्рд░ा: рдЬाрдкाрдиी рдпेрди; рдЬाрдкाрди рдХे рдкीрдПрдо: рд╢िंрдЬो рдЖрдмे.

7. рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЬाрдирдХाрд░ी рдоुрд╣ैрдпा рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा "Coronavirus Information Hub"

рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк рдиे рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП “WhatsApp Coronavirus Information Hub” рдХो рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк рдиे рдЗрд╕ рдЪैрдЯрдмोрдЯ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди (рдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдЪрдУ), рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдмाрд▓ рдХोрд╖ (рдпूрдиिрд╕ेрдл), рдФрд░ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо (рдпूрдПрдирдбीрдкी) рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
WHO рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдЬिрдиेрд╡ा, рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб; рдбрдм्рд▓ूрдПрдЪрдУ рдХे рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ: рдЯेрдб्рд░ोрд╕ рдПрдбрд╣ाрдиॉрдо.
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдХ: рдЕрдЪिрдо рд╕्рдЯेрдирд░.
рдпूрдиिрд╕ेрдл рдХे рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдиिрджेрд╢рдХ: рд╣ेрдирд░ीрдЯा рдПрдЪ. рдлोрд░.

рд░ाрдЬ्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░

8. рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХрдорд▓рдиाрде рдиे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рдХो рд╕ौрдкा рдЗрд╕्рддीрдлा 

рдХрдорд▓рдиाрде рдиे рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рдЪрд▓े рдЖ рд░рд╣े рд░ाрдЬрдиिрддिрдХ рдШрдоाрд╕ाрди рдХे рдмीрдЪ рдЖрдЬ рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдкрдж рд╕े рдЗрд╕्рддीрдлा рджे рджिрдпा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд░ाрдЬ्рдп рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдоें 20 рдоाрд░्рдЪ 2020 рдХो рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдл्рд▓ोрд░ рдЯेрд╕्рдЯ рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдЗрд╕्рддीрдлा рджे рджिрдпा рдеा। рдХुрдЫ рджिрди рдкрд╣рд▓े рдкूрд░्рд╡ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░ी рдЬ्рдпोрддिрд░ाрджिрдд्рдп рд╕िंрдзिрдпा рдж्рд╡ाрд░ा 22 рд╡िрдзाрдпрдХों рдХो рдмाрд╣рд░ рд▓े рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рдХрдорд▓рдиाрде рд╕рд░рдХाрд░ рд╕ंрдХрдЯ рдоें рдЖ рдЧрдИ рдеी। рдХрдорд▓рдиाрде рдиे 2018 рдоें рд╣ुрдП рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдЬीрддрдиे рдХे рдмाрдж рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢рдкрде рд▓ी рдеी।


рд╕рдордЭौрддा

9. DBS рдмैंрдХ рдФрд░ рднाрд░рддी AXA рдиे Covid-19 рдХो рдХрд╡рд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдмीрдоा рдпोрдЬрдиा рдХी рд▓ॉрди्рдЪ

рдбीрдмीрдПрд╕ рдмैंрдХ рдЗंрдбिрдпा рдиे рднाрд░рддी рдПрдХ्рд╕ा рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рд╕рднी рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рд╕рд╣िрдд Covid-19 рдХो рдХрд╡рд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдХोрдо्рдк्рд▓िрдоेंрдЯрд░ी (рдоाрдиाрд░्рде) рдмीрдоा рдпोрдЬрдиा рдХो рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рдмीрдоा рдпोрдЬрдиा рдоें рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें 10 рджिрдиों рд╕े рд▓ेрдХрд░ 30 рджिрдиों рддрдХ рднрд░्рддी рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП 5,000 рд░ुрдкрдпे рдк्рд░рддि рджिрди рдХा рдХрд╡рд░ рднी рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рднाрд░рддी рдПрдХ्рд╕ा рдХे рдПрдордбी рдФрд░ рд╕ीрдИрдУ: рд╕ंрдЬीрд╡ рд╢्рд░ीрдиिрд╡ाрд╕рди.

рдЦेрд▓ рд╕рдоाрдЪाрд░

10. рдЖрдИрд╕ीрд╕ी рдиे рджो рднाрд░рддीрдп рдЕंрдкाрдпрд░ों рдХो рдЕंрдкाрдпрд░ों рдХे рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкैрдирд▓ рдоें рдХिрдпा рд╢ाрдоिрд▓ 

рдЖрдИрд╕ीрд╕ी рдиे рджो рднाрд░рддीрдп рдЕंрдкाрдпрд░ों рд╡ृंрджा рд░ाрдаी рдФрд░ рдЬрдирдиी рдиाрд░ाрдпрдгрди рдХो рдЖрдИрд╕ीрд╕ी рдбेрд╡рд▓рдкрдоेंрдЯ рдЕंрдкाрдпрд░ों рдХे рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкैрдирд▓ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рдиे рдХा рдРрд▓ाрди рдХिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдШोрд╖рдгा 100% рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХे рд▓ॉрди्рдЪ рдХे рдмाрдж рдХी рдЧрдИ рдеी। 100% рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдПрдХ 12 рдорд╣ीрдиे рдХा рдХैрдо्рдкेрди рд╣ै рдЬिрд╕े ICC рдорд╣िрд▓ा T20 рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк 2020 рдоें рддेрдЬी рд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
ICC рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рд╢рд╢ांрдХ рдордиोрд╣рд░; рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी: рдордиु рд╕ाрд╣рдиी; рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рджुрдмрдИ, рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд.
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрди

11. рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдбे рдСрдл рд╣ैрдк्рдкीрдиेрд╕: 20 рдоाрд░्рдЪ

рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 20 рдоाрд░्рдЪ рдХो рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдбे рдСрдл рд╣ेрдк्рдкीрдиेрд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ाрд▓ рдХे рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдбे рдСрдл рд╣ैрдк्рдкीрдиेрд╕ рдХैंрдкेрди рдХी рдеीрдо 'рд╣ैрдк्рдкीрдиेрд╕ рдлॉрд░ рдСрд▓, рдЯुрдЧेрджрд░' рд╣ै। рдЗрд╕ рдоौрдХे рдкрд░ рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдбे рдСрдл рд╣ैрдк्рдкीрдиेрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдиे рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рд░рд╣ рд░рд╣े рд▓рдЧрднрдЧ 7.8 рдмिрд▓िрдпрди рд▓ोрдЧों рдФрд░ рдкृрде्рд╡ी рдХे рд╕рднी 206 рджेрд╢ों рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рд╕े рдПрдХрдЬुрдЯрддा рд╕े рдЦुрд╢рд╣ाрд▓ рд░рд╣рдиे рдФрд░ рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ COVID 19 рдХोрд░ोрд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд▓реЬрдиे рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ेрдиे рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХिрдпा рд╣ै।

рд░рдХ्рд╖ा рд╕рдоाрдЪाрд░

12. рд░рдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे LMG рдЧрди рдЦрд░ीрджрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрдЬрд░ाрдпрд▓ी рдХंрдкрдиी рдХे рд╕ाрде рдХिрдпा рдЕрдиुрдмंрдз 

рд░рдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдмрд▓ों рдХे рд▓िрдП рд▓ाрдЗрдЯ рдорд╢ीрди рдЧрди (LMG) рдХी рдЦрд░ीрдж рдХे рд▓िрдП рдЗрдЬ़рд░ाрдЗрд▓ рд╡ैрдкрди्рд╕ рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ीрдЬ рдХे рд╕ाрде рдкूंрдЬी рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг рдЕрдиुрдмंрдз рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рд╣ैं। рд░рдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХी рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг рд╡िंрдЧ рдиे 16,479 рд▓ाрдЗрдЯ рдорд╢ीрди рдЧрди (LMG) рдХी рдЦрд░ीрдж рдХे рд▓िрдП 880 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХे рдкूंрдЬी рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг рдЕрдиुрдмंрдз рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рд╣ैं। рдпे рд╕ौрджा рднाрд░рддीрдп рд╕рд╢рд╕्рдд्рд░ рдмрд▓ों рдоें рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЪрд▓ी рдЖ рд░рд╣ी рд▓ाрдЗрдЯ рдорд╢ीрди рдЧрди्рд╕ рдХी рдоांрдЧ рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
28 рд╡ें рд╕ेрдиाрдз्рдпрдХ्рд╖: рдЬрдирд░рд▓ рдордиोрдЬ рдоुрдХुंрдж рдирд░рд╡ाрдиे.

рдиिрдзрди

13. рд╡िрд╢्рд╡ рдЪैंрдкिрдпрди рдмॉрдХ्рд╕рд░ рд░ोрдЬрд░ рдоेрд╡ेрджрд░ рдХा рдиिрдзрди 

рдкूрд░्рд╡ рд╡िрд╢्рд╡ рдЪैंрдкिрдпрди рдоुрдХ्рдХेрдмाрдЬ рд░ोрдЬрд░ рдоेрд╡ेрджрд░ рдХा рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे 35 рдиॉрдХрдЖрдЙрдЯ рдХे рд╕ाрде 59-13 рдХा рд╡рд░्рд▓्рдб рд░िрдХॉрд░्рдб рдХा рдмрдиाрдпा рдеा। 1981 рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдП рдЕрдкрдиे 18 рд╕ाрд▓ рдХे рдХрд░िрдпрд░ рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे 130 рдФрд░ 140 рдкाрдЙंрдб рд╡рд░्рдЧ рдоें рдЦिрддाрдм рдЬीрддे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे 17 рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдЕрдкрдиी рдкрд╣рд▓ी рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрдд рдЬीрддрдХрд░ рд╡рд░्рд▓्рдб рдмॉрдХ्рд╕िंрдЧ рдПрд╕ोрд╕िрдПрд╢рди рдЬूрдиिрдпрд░ рд▓ाрдЗрдЯрд╡ेрдЯ рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рдЦिрддाрдм рдкрд░ рдЕрдкрдиा рдХрдм्рдЬा рдЬрдоाрдпा рдФрд░ 1987 рдоें рд╡рд░्рд▓्рдб рдмॉрдХ्рд╕िंрдЧ рдХाрдЙंрд╕िрд▓ рдЬूрдиिрдпрд░ рд╡ेрд▓्рдЯрд░рд╡ेрдЯ рдХा рдЦिрддाрдм рд╣ाрд╕िрд▓ рдХिрдпा।

рд╡िрд╡िрдз рд╕рдоाрдЪाрд░

14. рд░ेрд▓рд╡े рдиे рджिрд╕ंрдмрд░ 2023 рддрдХ рд╕рднी рдм्рд░ॉрдб рдЧेрдЬ рдоाрд░्рдЧों рдХा рд╡िрдж्рдпुрддीрдХрд░рдг рдХрд░рдиे рдХा рд░рдЦा рд▓рдХ्рд╖्рдп 

рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓рд╡े рджिрд╕ंрдмрд░ 2023 рддрдХ рдХुрд▓ 28,810 рдХिрдоी рдХे рдм्рд░ॉрдб рдЧेрдЬ рдоाрд░्рдЧ рдХा рд╡िрдж्рдпुрддीрдХрд░рдг рдХрд░рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рдкрд░ рдХाрдо рд░рд╣ा рд╣ै। рд░ेрд▓рд╡े рд╕ौрд░ рдоिрд╢рди рдХे рддрд╣рдд, рд▓рдЧрднрдЧ 1000 рдоेрдЧाрд╡ाрдЯ рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा рдоें рд╕े 200 рдоेрдЧाрд╡ाрдЯ рдКрд░्рдЬा рддрдХрдиीрдХी-рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдкрд╡рди рдКрд░्рдЬा рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдХेंрдж्рд░ीрдп рд░ेрд▓ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдоंрдд्рд░ी: рдкीрдпूрд╖ рдЧोрдпрд▓.

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 19 рдоाрд░्рдЪ 2020


рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░

1. рдЕрдм рдиौрд╕ेрдиा рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП рднी рд╣ोрдЧा рд╕्рдеाрдпी рдХрдоीрд╢рди: рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे рджी рдоंрдЬूрд░ी    

рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдоें рдорд╣िрд▓ा рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рд╕्рдеाрдпी рдХрдоीрд╢рди рджेрдиे рдХी рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी। рдЙрдЪ्‍рдЪрддрдо рди्‍рдпाрдпाрд▓рдп рдиे рдЗрд╕ рд╕ंрдмंрдз рдоें рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рддीрди рдорд╣ीрдиों рдХे рдЕрди्рджрд░ рддौрд░-рддрд░ीрдХे рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рджिрдпा рд╣ै। рдЕрджाрд▓рдд рдиे рдХрд╣ा рдХि рдРрд╕े рддрд░्рдХ 1991 рдФрд░ 1998 рдХी рдХेंрдж्рд░ рдХी рдиीрддि рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдиौрд╕ेрдиा рдиे рдорд╣िрд▓ा рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХी рднрд░्рддी рдкрд░ рд╡ैрдзाрдиिрдХ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд╣рдЯा рд▓िрдпा рдЧрдпा рдеा।


рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░ी: рд╕рдд्рдп рдирдбेрд▓ा.
рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा: 4 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1975; рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди, рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдоेрд░िрдХा.
NASSCOM рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рдХेрд╢рд╡ рдоुрд░ुрдЧेрд╢; рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рджेрдмрдЬाрдиी рдШोрд╖.

2. рдиौрд╕ेрдиा рдиे рд╡िрд╢ाрдЦाрдкрдд्рддрдирдо рдоें рдмрдиाрдпा рдирдпा рдХ्рд╡ॉрд░рди्рдЯीрди рд╢िрд╡िрд░

рдиौрд╕ेрдиा рдиे рдХोрд╡िрдб-19 рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдкूрд░्рд╡ी рдиौрд╕ेрдиा рдХрдоाрди (ENC) рдоें рддैрдиाрдд INS рд╡िрд╢्рд╡рдХрд░्рдоा рдоें рдХ्рд╡ॉрд░рди्рдЯीрди рд╢िрд╡िрд░ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдХ्рд╡ॉрд░рди्рдЯीрди рд╢िрд╡िрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг COVID-19 рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рджेрд╢ों рд╕े рдиिрдХाрд▓े рдЬा рд░рд╣े рднाрд░рддीрдп рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╢िрд╡िрд░ рдоें COVID-19 рдк्рд░рднाрд╡िрдд рджेрд╢ों рд╕े рдиिрдХाрд▓े рдЬा рд░рд╣े рднाрд░рддीрдп рдиाрдЧрд░िрдХों рдкрд░ ENC рдХे рдиौрд╕ेрдиा рдХрд░्рдоिрдпों рдФрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдкेрд╢ेрд╡рд░ों рдХी рдПрдХ рдЯीрдо рдж्рд╡ाрд░ा рдХрдб़ी рдиिрдЧрд░ाрдиी рд░рдЦी рдЬाрдПрдЧी।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдиौрд╕ेрдиा рдк्рд░рдоुрдЦ: рдПрдбрдоिрд░рд▓ рдХрд░рдордмीрд░ рд╕िंрд╣.

рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░

3. рдЕрджрдиाрди рдЕрд▓-рдЬुрд░рдлी рд╣ोंрдЧे рдЗрд░ाрдХ рдХे рдирдП рдк्рд░рдзाрди рдоंрдд्рд░ी 

рдЗрд░ाрдХ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдмрд░рд╣ाрдо рд╕ाрд▓ेрд╣ рдиे рдЕрджрдиाрди рдЕрд▓-рдЬुрд░рдлी рдХो рджेрд╢ рдХा рдирдпा рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиाрдП рдЬाрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा  рдХी рд╣ै। рдЬुрд░рдлी рдХे рдкाрд╕ рдХैрдмिрдиेрдЯ рдХा рдЧрдарди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП 30 рджिрди рдХा рд╕рдордп рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдмाрдж рдЙрди्рд╣ें рдЗрд░ाрдХ рдХी рд╕ंрд╕рдж рд╕े рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдордд рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा। рд╡рд╣ рдиिрд╡рд░्рддрдоाрди рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЖрджिрд▓ рдЕрдм्рджेрд▓ рдоेрд╣рджी рдХी рдЬрдЧрд╣ рд▓ेंрдЧे, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рджिрд╕ंрдмрд░ 2019 рдоें рдЬिрд╕рдоे рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдмрд▓ों рдж्рд╡ाрд░ा 40 рд▓ोрдЧो рдХी рд╣рдд्рдпा рдХрд░рдиे рдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рд╡िрд░ोрдз рдХे рдЪрд▓рддे рдЕрдкрдиी рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ी рд╡ाрдкрд╕ рд▓े рд▓ी рдеी।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдЗрд░ाрдХ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдмрдЧрджाрдж.
рдЗрд░ाрдХ рдХी рдоुрдж्рд░ा: рдЗрд░ाрдХी рджीрдиाрд░.

4. рдбोрдиाрд▓्рдб рдЯ्рд░рдо्рдк рдиे 100 рдмिрд▓िрдпрди рдбॉрд▓рд░ рдХे рдХोрд░ोрдирд╡ाрдпрд░рд╕ рд░ाрд╣рдд рдкैрдХेрдЬ рдХो рджी рдоंрдЬूрд░ी 

рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдбोрдиाрд▓्рдб рдЯ्рд░рдо्рдк рдиे рдиोрд╡ेрд▓ рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдмीрдоाрд░ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдоेрд░िрдХी рд╢्рд░рдоिрдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдмीрдоाрд░ी рдХे рдХाрд░рдг рд▓ी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдЫुрдЯ्рдЯी (sick leave) рдХो рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП 100 рдмिрд▓िрдпрди рдЕрдоेрд░िрдХी рдбॉрд▓рд░ рдХा рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рд╕рд╣ाрдпрддा рдкैрдХेрдЬ рдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी  рд╣ैं। рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें, рд╣ोрдЯрд▓, рдпाрдд्рд░ा рдФрд░ рдордиोрд░ंрдЬрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рдмंрдж рдХрд░рдиे рдФрд░ рд░ेрд╕्рддрд░ां рдФрд░ рдоॉрд▓ рдкрд░ рд▓рдЧे рдк्рд░рддिрдмंрдз рдХे рдмाрдж рд╕ेрд╡ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рдмреЬे рдкैрдоाрди рдкрд░ рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪा рд╣ै। рдЗрд╕ рд░ाрд╣рдд рдкैрдХेрдЬ рд╕े рдЙрди рд▓ोрдЧों рдХो рдиि: рд╢ुрд▓्рдХ рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдк्рд░рджाрди рдХी рдЬाрдПрдЧी, рдЬो рд╕िрдХ рдкे рдпा рдлैрдоिрд▓ी рдкेрдб рдЫुрдЯ्рдЯी рдкрд░ рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдпूрдПрд╕рдП рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди, рдбी. рд╕ी.; рдоुрдж्рд░ा: рдпूрдПрд╕ рдбॉрд▓рд░.

рд╕рдордЭौрддा

5. рдХाрдирдкुрд░ IIT рдФрд░ L&T рд╕рд░्рд╡िрд╕ेрдЬ рдиे рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрд░ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдХे рд▓िрдП рдоिрд▓ाрдпा рд╣ाрде

рдХाрдирдкुрд░ рдХे рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рд╕ंрд╕्рдеाрди (IIT-K) рдФрд░ L & T рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рд╕рд░्рд╡िрд╕ेрдЬ (LTTS) рдиे рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдФрд░ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрд░ рдоिрд▓рдХрд░ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдордЭौрддा рдХिрдпा рд╣ै। LTTS рдХे рд╕ीрдИрдУ рдФрд░ рдк्рд░рдмंрдз рдиिрджेрд╢рдХ рдХेрд╢рдм рдкांрдбा рдФрд░ рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рдХाрдирдкुрд░ рдХे рдЙрдк рдиिрджेрд╢рдХ рдк्рд░ो. рдордиिंрдж्рд░ рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрд╕ рдмрд╣ु-рд╡рд░्рд╖ीрдп рд╕рдордЭौрддा рдЬ्рдЮाрдкрди (рдПрдордУрдпू) рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
L & T рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рд╕рд░्рд╡िрд╕ेрдЬ (LTTS) рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рд╡рдбोрджрд░ा, рдЧुрдЬрд░ाрдд.
L & T рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рд╕рд░्рд╡िрд╕ेрдЬ (LTTS) рдХे рд╕ीрдИрдУ: рдбॉ. рдХेрд╢рдм рдкांрдбा.

рдмैрдардХ рдПрд╡ं рд╕рдо्рдорд▓ेрди

6. рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рдоें рдЬुрд▓ाрдИ рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा 7 рд╡ां рд╡рд░्рд▓्рдб рд╕िрдЯीрдЬ рд╕рдоिрдЯ

рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рд╢рд╣рд░ों рдХे рд╕рддрдд рд╡िрдХाрд╕ рдХा 7 рд╡ां рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдпाрдиि рд╡рд░्рд▓्рдб рд╕िрдЯीрдЬ рд╕рдоिрдЯ (WCS) рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рдоें 5 рд╕े 9 рдЬुрд▓ाрдИ 2020 рддрдХ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЗрд╕े рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рдХे рд╕ेंрдЯрд░ рдлॉрд░ рд▓ाрдЗрд╡ेрдмрд▓ рд╕िрдЯीрдЬ рдФрд░ рд╢рд╣рд░ी рдкुрдирд░्рд╡िрдХाрд╕ рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдбрдм्рд▓्рдпूрд╕ीрдПрд╕ 2020 рдХा рд╡िрд╖рдп "Livable and Sustainable Cities: Adapting to a Disrupted World" рд╣ै। WCS 2020 рдХो рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рд╡ाрдЯрд░ рд╡ीрдХ (SIWW) рдФрд░ рдХ्рд▓ीрдирдПрдиिрд╡рд░ो рд╕рдоिрдЯ рд╕िंрдЧाрдкुрд░ (CESG) рдХे рд╕ाрде рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рдХी рдоुрдж्рд░ा: рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рдбॉрд▓рд░.
рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рд╕िंрдЧाрдкुрд░.
рдиिрдпुрдХ्рддिрдпां

7. рдП. рдЕрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рд╣ोंрдЧे рдпुрдЧांрдбा рдоें рднाрд░рдд рдХे рдЕрдЧрд▓े рдЙрдЪ्рдЪाрдпुрдХ्рдд 

рдП. рдЕрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рдХो рдпुрдЧांрдбा рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп рдоें рднाрд░рдд рдХे рдирдП рдЙрдЪ्рдЪाрдпुрдХ्рдд рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдП. рдЕрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╕рдЪिрд╡ рдХे рдкрдж рдкрд░ рдХाрд░्рдпрдд рд╣ैं। рдпुрдЧांрдбा рдХी рдЧिрдирддी рдЕрдл्рд░ीрдХी рдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдХे рд╕рдмрд╕े рдЧрд░ीрдм рджेрд╢ों рдоें рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрд╣ां рдХी рдПрдХ рддिрд╣ाрдИ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЖрдмाрджी рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧрд░ीрдмी рд░ेрдЦा рд╕े рдиीрдЪे рд░рд╣рдиे рдХो рдордЬрдмूрд░ рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ी: рд╕ुрдм्рд░рд╣्рдордг्рдпрдо рдЬрдпрд╢ंрдХрд░.
рдпुрдЧांрдбा рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि: рдпोрд╡ेрд░ी рдоुрд╕ेрд╡ेрдиी.
рдпुрдЧांрдбा рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдХंрдкाрд▓ा.
рдпुрдЧांрдбा рдХी рдоुрдж्рд░ा: рдпुрдЧांрдбा рдХी рд╢िрд▓िंрдЧ.

8.  рдЕрд░ुंрдзрддि рднрдЯ्рдЯाрдЪाрд░्рдп рдиे Crisil рдмोрд░्рдб рд╕े рджिрдпा рдЗрд╕्рддीрдлा

рдЕрд░ुंрдзрддि рднрдЯ्рдЯाрдЪाрд░्рдп рдиे рдХ्рд░िрд╕िрд▓ рдмोрд░्рдб рд╕े рдЕрдкрдиा рдЗрд╕्рддीрдлा рджे рджिрдпा рд╣ै। рд╡рд╣ Crisil рдоें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдиिрджेрд╢рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдпрдд рдеीं। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиा рдЗрд╕्рддीрдлा рдпूрдПрд╕рдП рдХी рдХंрдкрдиी рд╕ेрд▓्рд╕рдлोрд░्рд╕ рдХा рднाрд░рдд рдоें рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХंрдкрдиी рдХा рдирдпा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдФрд░ рд╕ीрдИрдУ рдЪुрдиे рдЬाрдиे рдХे рдХाрд░рдг рджिрдпा рд╣ै। рдЕрд░ुंрдзрддि рднрдЯ्рдЯाрдЪाрд░्рдп рднाрд░рддीрдп рд╕्рдЯेрдЯ рдмैंрдХ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдеीं।


рд░рдХ्рд╖ा рд╕рдоाрдЪाрд░

9. рдбीрдПрд╕ी рдиे рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рджेрд╢ी рддेрдЬрд╕ рд▓рдб़ाрдХू рд╡िрдоाрди рдЦрд░ीрджрдиे рдХी рджी рдоंрдЬूрд░ी

рд░рдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг рдкрд░िрд╖рдж (Defence Acquisition Council) рдиे рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рджेрд╢ी рддेрдЬрд╕ рд▓рдб़ाрдХू рд╡िрдоाрди рдХी рдЦрд░ीрдж рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдХे рд▓िрдП рдХुрд▓ 83 рд╕्рд╡рджेрд╢ी рддेрдЬрд╕ рд▓рдб़ाрдХू рд╡िрдоाрди рдЦрд░ीрджे рдЬाрдПंрдЧे। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд░рдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг рдкрд░िрд╖рдж рдиे 1,300 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХे рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд░рдХ्рд╖ा рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХी рдЦрд░ीрдж рдХो рднी рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рд╡ाрдпु рд╕ेрдиाрдз्рдпрдХ्рд╖: рдПрдпрд░ рдЪीрдл рдоाрд░्рд╢рд▓ рд░ाрдХेрд╢ рдХुрдоाрд░ рд╕िंрд╣ рднрджौрд░िрдпा.

рдкुрд╕्рддрдХें рдПрд╡ं рд▓ेрдЦрдХ

10. рдиिрддिрди рдЧрдбрдХрд░ी рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХो "A Tribute to Manohar Parrikar'" рдкुрд╕्рддрдХ рдХी рднेंрдЯ  

рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕рдб़рдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдоंрдд्рд░ी, рдиिрддिрди рдЧрдбрдХрд░ी рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдо рдиाрде рдХोрд╡िंрдж рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рднрд╡рди рдоें рдордиोрд╣рд░ рдкрд░्рд░िрдХрд░ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдкुрдг्рдпрддिрдеि рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЙрди рдкрд░ рд▓िрдЦी рдЧрдИ рдкुрд╕्рддрдХ 'Invincible - A Tribute to Manohar Parrikar' рдХी рдПрдХ рдк्рд░рддि рднेंрдЯ рдХी। 'Invincible - A Tribute to Manohar Parrikar' рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рд▓ेрдЦрди рддрд░ुрдг рд╡िрдЬрдп рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा, рдЬिрд╕े рд░рдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ी рд░ाрдЬрдиाрде рд╕िंрд╣ рдж्рд╡ाрд░ा 16 рдоाрд░्рдЪ 2020 рдХो рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।


11. рднाрд▓рдЪंрдж्рд░ рдоुंрдЧेрдХрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦिрдд рдкुрд╕्рддрдХ “My Encounters in Parliament” рдХा рд╣ुрдЖ рд╡िрдоोрдЪрди

рднाрд▓рдЪंрдж्рд░ рдоुंрдЧेрдХрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦिрдд рдкुрд╕्рддрдХ “My Encounters in Parliament” рдХा рд╡िрдоोрдЪрди рдХिрдпा рдЧрдпा। рднाрд▓рдЪंрдж्рд░ рдоुंрдЧेрдХрд░ рднाрд░рдд рдХे рдЬाрдиे-рдоाрдиे рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдФрд░ рдкूрд░्рд╡ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рднा рд╕рджрд╕्рдп рд╣ैं। рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рд╡िрдоोрдЪрди рдкूрд░्рд╡ рдЙрдкрд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि- рд╣ाрдоिрдж рдЕंрд╕ाрд░ी, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрджी рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдкाрд░्рдЯी (рд░ाрдХांрдкा) рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢рд░рдж рдкрд╡ाрд░, рднाрд░рддीрдп рдХрдо्рдпुрдиिрд╕्рдЯ рдкाрд░्рдЯी (рднाрдХрдкा) рдХे рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ рдбी рд░ाрдЬा рдФрд░ рднाрдХрдкा (рдоाрд░्рдХ्рд╕рд╡ाрджी) рдХे рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ рд╕ीрддाрд░ाрдо рдпेрдЪुрд░ी рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा।
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрди

12. рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд░िрд╕ाрдЗрдХ्рд▓िंрдЧ рдбे: 18 рдоाрд░्рдЪ

рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 18 рдоाрд░्рдЪ рдХो рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд░िрд╕ाрдЗрдХ्рд▓िंрдЧ рдбे рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рджिрди рдХो рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ 18 рдоाрд░्рдЪ, 2018 рдоें рдм्рдпूрд░ो рдСрдл рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рд░िрд╕ाрдЗрдХ्рд▓िंрдЧ (рдмीрдЖрдИрдЖрд░) рдж्рд╡ाрд░ा рдордиाрдпा рдЧрдпा, рдЬिрд╕рдХे рдмाрдж рдЗрд╕े рдЕрдм рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд░ीрд╕ाрдЗрдХ्рд▓िंрдЧ рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмреЭाрдиे рдХे рд▓िрдП рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд░िрд╕ाрдЗрдХ्рд▓िंрдЧ рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рдж्рд╡ाрд░ा рддीрд╕рд░े рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд░िрд╕ाрдЗрдХрд▓िंрдЧ рдбे рдХी рдеीрдо "рд░िрд╕ाрдЗрдХрд▓िंрдЧ рд╣ीрд░ोрдЬ" рд░рдЦी рдЧрдИ рд╣ै।

рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд░िрд╕ाрдЗрдХ्рд▓िंрдЧ рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рдж्рд╡ाрд░ा рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд░िрд╕ाрдЗрдХ्рд▓िंрдЧ рдбे рдХा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд▓рдХ्рд╖्рдп :
рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдпों рдХो рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиे рдХी рд░ीрд╕ाрдЗрдХ्рд▓िंрдЧ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдоुрдж्рджा рдирд╣ीं рд╣ै рдЕрдкिрддु рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рд╣ै рдФрд░ рдЬिрд╕рдХे рдХे рд▓िрдП рдЖрдо рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХी рддрдд्рдХाрд▓ рдмрдиाрдП рдЬाрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै।
рд▓ोрдЧो рдХो рдпे рд╕рдордЭाрдиा рдХी рдпे рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ рдоौрдЬूрдж рдПрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╣ै, рдФрд░ рдЬрдм рддрдХ рдЗрд╕े рд░िрд╕ाрдЗрдХ्рд▓िंрдЧ рдХрд░ рдЗрд╕рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╣рдоाрд░े рдЖрд╕рдкाрд╕ рдоौрдЬूрдж рд╡рд╕्рддुрдУं рдХो рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдоें рдирд╣ीं рдХрд░ेंрдЧे, рддрдм рддрдХ рд╣рдо рдпрд╣ рдирд╣ी рдЬाрди рдкाрдПंрдЧे рдХी рдпрд╣ рд╣рдоाрд░े рд▓िрдП рд╕рд╣ी рдоाрдпрдиे рдоें рдХिрддрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं।

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 18 рдоाрд░्рдЪ 2020


рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░

1. рд╡िрдХрд▓ांрдЧрдЬрдиों рдХे рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЧрдпा рдирд╡ाрдЪाрд░ рд╕ुрдЧрдо्рдп рднाрд░рдд рдЕрднिрдпाрди   
 
рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдФрд░ рдиैрд╕рдХॉрдо рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрдХрд▓ांрдЧ рд▓ोрдЧों рдХो рд╕рд╢рдХ्рдд рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े рдирд╡ाрдЪाрд░ рд╕ुрдЧрдо्рдп рднाрд░рдд рдЕрднिрдпाрди рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдФрд░ рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХी рдорджрдж рд╕े рд╕рднी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрдХрд▓ांрдЧ рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХो рд╕рд╢рдХ्рдд рдмрдиाрдиा рд╣ै।


рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░ी: рд╕рдд्рдп рдирдбेрд▓ा.
рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा: 4 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 1975; рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди, рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдоेрд░िрдХा.
NASSCOM рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рдХेрд╢рд╡ рдоुрд░ुрдЧेрд╢; рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рджेрдмрдЬाрдиी рдШोрд╖.

рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░

2. рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рджрд╡ा рдХा рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдЯ्рд░ाрдпрд▓  

рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдк्рд░рдХोрдк рдмрди рдЪुрдХे рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рдЗрд▓ाрдЬ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рдХी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди (рджрд╡ाрдИ) рдХा рдЗंрд╕ाрдиों рдкрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд╣рд▓े рдЪрд░рдг рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░ рджी рд╣ै, рдорд╣ाрдоाрд░ी рдШोрд╖िрдд рдХिрдП рдЧрдП рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдЕрднी рддрдХ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ 7,000 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдЧों рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै।

Covid-19 рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп:-
рджрд╡ाрдИ рдХी рдЬांрдЪ рдХे рд▓िрдП рдЖрдП рдкрд╣рд▓े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдмाрдж рд╕िрдПрдЯрд▓ рдХे рдХैрд╕рд░ рдкрд░рдоाрдиेंрдЯ рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди рд╣ेрд▓्рде рд░िрд╕рд░्рдЪ рдЗंрд╕्рдЯीрдЯ्рдпूрдЯ (KPWHRI) рдоें рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЧрдпा ।
рдиेрд╢рдирд▓ рдЗंрд╕्рдЯीрдЯ्рдпूрдЯ рдСрдл рдПрд▓рд░्рдЬी рдПंрдб рдЗंрдлेрдХ्рд╢िрдпрд╕ рдбिрд╕ीрдЬ (NIAID), рдиेрд╢рдирд▓ рдЗंрд╕्рдЯीрдЯ्рдпूрдЯ рдСрдл рд╣ेрд▓्рде (NIH) рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै, рдЬो рдЗрд╕ рдЯ्рд░ाрдпрд▓ рдХा рд╡िрдд्рдд рдкोрд╖рдг рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।
рд▓рдЧрднрдЧ рдЫрд╣ рд╕рдк्рддाрд╣ рддрдХ рдХिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдЗрд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдП 18 рд╕े 55 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рдХे 45 рд╕्рд╡рд╕्рде рд╡рдпрд╕्рдХ рдХो рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЗрд╕ рдкрд░िрдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиे рдЧрдП рд▓ोрдЧो рдХो 28 рджिрдиों рдоें рдмांрд╣ рдоें рдЗंрдЯ्рд░ाрдорд╕्рдХ्рдпुрд▓рд░ рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рджрд╡ा рдХी рджो рдЦुрд░ाрдХ рджी рдЬाрдПрдЧी।
рдЗрд╕े NIAID рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╕рд╣рдпोрдЧिрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдХैрдо्рдм्рд░िрдЬ, рдоैрд╕ाрдЪुрд╕ेрдЯ्рд╕ рдоें рд╕्рдеिрдд рдмाрдпोрдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी рдХंрдкрдиी Moderna, Inc. рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा, рдЗрд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХो mRNA-1273 рдХा рдиाрдо рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдХोрдПрд▓िрд╢рди рдлॉрд░ рдПрдкिрдбेрдоिрдХ рдк्рд░ीрдкेрдпрд░्рдбрдиेрд╕ рдЗрдиोрд╡ेрд╢рди (CEPI) рдиे рдкрд╣рд▓े рдЪрд░рдг рдХे рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдП рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рдХे рдЧрдарди рдХा рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХिрдпा рд╣ै। рд╕ीрдИрдкीрдЖрдИ рдиे рдЕрдм рддрдХ рдиॉрд░्рд╡े, рдпूрдХे, рдЬрд░्рдордиी, рдЬाрдкाрди, рдХрдиाрдбा, рдЗрдеिрдпोрдкिрдпा, рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा, рдмिрд▓ рдПंрдб рдоेрд▓िंрдбा рдЧेрдЯ्рд╕ рдлाрдЙंрдбेрд╢рди, рдФрд░ рд╡ेрд▓्рд▓्рдХрдо рд╕े рдХрдИ рд╡рд░्рд╖ों рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиे 1 рдмिрд▓िрдпрди рдЕрдорд░ीрдХी рдбॉрд▓рд░ рдХे рдлंрдбिंрдЧ рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХी рдУрд░ рдмреЭрддे рд╣ुрдП 760 рдоिрд▓िрдпрди рдбॉрд▓рд░ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХिрдП рд╣ैं।
CEPI рдиे рдлैрд▓рддे рд╕ंрдХ्рд░ाрдордХ рд░ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рджрд╡ा рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдоें рддेрдЬी рд▓ाрдиे рдФрд░ COVID-19 рдХे рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХे рд▓िрдП USD 2 рдмिрд▓िрдпрди рдбॉрд▓рд░ рддрдд्рдХाрд▓ рдЬुрдЯाрдиे рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХिрдпा рд╣ै।

рд░ाрдЬ्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░

3. рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд▓реЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдХेрд░рд▓ рдиे рдЖрд░ंрдн рдХिрдпा 'рдм्рд░ेрдХ рдж рдЪेрди' рдЕрднिрдпाрди 

рдХेрд░рд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП 'рдм्рд░ेрдХ рдж рдЪेрди' рдиाрдо рд╕े рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рд╣ैंрдбрд╡ाрд╢िंрдЧ рдЕрднिрдпाрди рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрднिрдпाрди рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕्рдеाрдиों рдЬैрд╕े рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рдиों рдХे рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдФрд░ рдиिрдХाрд╕ рдж्рд╡ाрд░ рдкрд░ рд╣ाрде рдзोрдиे рдХे рд╣ैंрдбрд╡ाрд╢ рдХी рдмोрддрд▓ों рдХे рд╕ाрде рдкाрдиी рдХे рдирд▓ рд▓рдЧाрдП рдЬाрдПंрдЧे। рд╕ाрде рд╣ी рдХेрд░рд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╕рднी рд▓ोрдЧों рд╕े рдЖрдЧ्рд░рд╣ рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдЬрдм рд╡े рдмाрд╣рд░ рд╣ों рддो рд╣ैंрдб рд╕ैрдиिрдЯाрдЗрдЬ़рд░ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдЕрд╡рд╢्рдп рдХрд░ें

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдХेрд░рд▓ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी: рдкिрдиाрд░рдпी рд╡िрдЬрдпрди.
рдХेрд░рд▓ рдХे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓: рдЖрд░िрдл рдоोрд╣рдо्рдордж рдЦाрди.
рдХेрд░рд▓ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рддिрд░ुрд╡рдиंрддрдкुрд░рдо.
рдХेрд░рд▓ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЗрдбुрдХ्рдХी рдФрд░ рдХ्рд╡िрд▓ोрди рдЬिрд▓ों рдоें рд╕्рдеिрдд рдкेрд░िрдпाрд░ рдиेрд╢рдирд▓ рдкाрд░्рдХ рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди рд╣ै.

рд╕рдордЭौрддा

4. рдордгिрдХрд░рдг рдкाрд╡рд░ рдмрдиा рдЗंрдбिрдпрди рдЧैрд╕ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕рджрд╕्рдп  

рдордгिрдХрд░рдг рдкाрд╡рд░ рд▓िрдоिрдЯेрдб (MPL), рдЗंрдбिрдпрди рдЧैрд╕ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ (IGX) рдХे рдиाрдо рдк्рд░рдЦ्рдпाрдд рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े рдЧैрд╕ рдЯ्рд░ेрдбिंрдЧ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕рджрд╕्рдп рдмрди рдЧрдпा рд╣ै। IGX рднाрд░рддीрдп рдКрд░्рдЬा рд╡िрдиिрдордп (рдЗंрдбिрдпा рдПрдирд░्рдЬी рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ) рдХा рдЕंрдЧ рд╣ै। рдЗंрдбिрдпрди рдЧैрд╕ рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рд▓िрдоिрдЯेрдб (IGX) рдХुрд╢рд▓ рдФрд░ рдЯिрдХाрдК рдЧैрд╕ рдмाрдЬाрд░ рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдФрд░ рджेрд╢ рдоें рдЧैрд╕ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХो рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕्рд╡рдЪाрд▓िрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдХा рдЯ्рд░ेрдбिंрдЧ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
 рдЗंрдбिрдпा рдПрдирд░्рдЬी рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рдХे рдПрдордбी рдФрд░ рд╕ीрдИрдУ: рд░ाрдЬीрд╡ рд╢्рд░ीрд╡ाрд╕्рддрд╡.
рдЗंрдбिрдпा рдПрдирд░्рдЬी рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп : рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी.
рдЗंрдбिрдпा рдПрдирд░्рдЬी рдПрдХ्рд╕рдЪेंрдЬ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा: 2008.

рдмैंрдХिंрдЧ рд╕рдоाрдЪाрд░

5. рдкेрдЯीрдПрдо рдкेрдоेंрдЯ्рд╕ рдмैंрдХ рдЕрдм рдЕрдкрдиे рдЧ्рд░ाрд╣рдХों рдХो рдЬाрд░ी рдХрд░ рд╕рдХेрдЧा рд╡ीрдЬ़ा рдбेрдмिрдЯ рдХाрд░्рдб

рдкेрдЯीрдПрдо рдкेрдоेंрдЯ्рд╕ рдмैंрдХ рд▓िрдоिрдЯेрдб (PPBL) рдиे рдЕрдкрдиे рдЧ्рд░ाрд╣рдХों рдХो рд╡ीрдЬ़ा рдбेрдмिрдЯ рдХाрд░्рдб рдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡ीрдЬ़ा рдХे рд╕ाрде рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдХी рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдХे рд╕ाрде рдЕрдм рдкेрдЯीрдПрдо рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2020-2021 рдоें 10 рдоिрд▓िрдпрди рд╕े рдЕрдзिрдХ рдирдП рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдбेрдмिрдЯ рдХाрд░्рдб рдЬाрд░ी рдХрд░ рд╕рдХेрдЧा। рдкेрдЯीрдПрдо рдкेрдоेंрдЯ्рд╕ рдмैंрдХ рд▓िрдоिрдЯेрдб рд╕рдмрд╕े рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़рддे рдмैंрдХ рдЦाрддों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде RuPay рдбेрдмिрдЯ рдХाрд░्рдб рдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЬाрд░ीрдХрд░्рддा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдкेрдЯीрдПрдо рдкेрдоेंрдЯ्рд╕ рдмैंрдХ рд▓िрдоिрдЯेрдб рдХे рдПрдордбी рдФрд░ рд╕ीрдИрдУ: рд╕рддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдЧुрдк्рддा.

рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕рдоाрдЪाрд░

6. рдПрд╕рдПंрдбрдкी рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд░ेрдЯिंрдЧ्рд╕ рдиे рднाрд░рдд рдХे рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ рдЕрдиुрдоाрди 2020 рдоें рдХी рдХрдЯौрддी

рдПрд╕рдПंрдбрдкी рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рд░ेрдЯिंрдЧ्рд╕ рдиे рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдорд╣ाрдоाрд░ी рдХे рдЪрд▓рддे рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2020 рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡ृрдж्рдзि рдХे рдЕрдиुрдоाрди рдХो рдШрдЯाрдХрд░ 5.2% рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди 5.7% рдЖंрдХा рдЧрдпा рдеा। рдПрд╕рдПंрдбрдкी рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдоूрдбीрдЬ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рд╕ंрдЧрдарди (Organisation for Economic Co-operation and Development) рдиे рднी рднाрд░рдд рдХी рдЧ्рд░ोрде рдХे рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрдиों рдШрдЯाрдХрд░ рдХ्рд░рдорд╢ः 5.3%  рдФрд░ 5.1% рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै।

рдиिрдпुрдХ्рддिрдпां

7. рдмрдЬाрдЬ рдСрдЯो рдиे рд░ाрдЬीрд╡ рдмрдЬाрдЬ рдХो рджोрдмाрд░ा рдЪुрдиा рдХंрдкрдиी рдХा рдПрдордбी рдФрд░ рд╕ीрдИрдУ

рдмрдЬाрдЬ рдСрдЯो рдж्рд╡ाрд░ा рд░ाрдЬीрд╡ рдмрдЬाрдЬ рдХो рдлिрд░ рд╕े рдХंрдкрдиी рдХा рдПрдордбी рдФрд░ рд╕ीрдИрдУ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдмрдЬाрдЬ рдСрдЯो рдХी рдмोрд░्рдб рдмैрдардХ рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рдШोрд╖рдгा рдХी рдЧрдИ। рд░ाрдЬीрд╡ рдмрдЬाрдЬ 5 рд╕ाрд▓ рдХे рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдХे рд▓िрдП рдмрдЬाрдЬ рдСрдЯो рдХे рдПрдордбी рдФрд░ рд╕ीрдИрдУ рдХे рд░ूрдк рдоें 31 рдоाрд░्рдЪ, 2020 рддрдХ рдХाрд░्рдпрдд рд╣ै। рд╡рд╣ीँ рдмैрдардХ рдоें рдЧीрддा рдкीрд░ाрдорд▓ рдХो рдмрдЬाрдЬ рдСрдЯो рдХे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдиिрджेрд╢рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдмрдЬाрдЬ рдСрдЯो рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рд░ाрд╣ुрд▓ рдмрдЬाрдЬ.

8.  рд░рд╡िंрджрд░ рд╕िंрд╣ рдвिрд▓्рд▓рди рд╣ोंрдЧे рдкाрд╡рд░ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрд╢рди рдХे рдирдП CMD

рд░рд╡िंрджрд░ рд╕िंрд╣ рдвिрд▓्рд▓рди рдХो рдкाрд╡рд░ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рдХॉрд░рдкोрд░ेрд╢рди (PFC) рдХा рдирдпा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдПрд╡ं рдк्рд░рдмंрдз рдиिрджेрд╢рдХ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рд╡ाрд▓ी рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рд╕рдоिрддि рдиे рдЙрдирдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдХो рд╣рд░ी рдЭंрдбी рджे рджी рд╣ै। рдкाрд╡рд░ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рдХॉрд░рдкोрд░ेрд╢рди рдХो рдЬूрди 2007 рдоें "рдирд╡рд░рдд्рди CPSE" рдХी рдЙрдкाрдзि рджी рдЧрдИ рдеी рдФрд░ рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдж्рд╡ाрд░ा 28 рдЬुрд▓ाрдИ 2010 рдХो рдЗрди्рдл्рд░ाрд╕्рдЯ्рд░рдХ्рдЪрд░ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рдХंрдкрдиी рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡рд░्рдЧीрдХृрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдкाрд╡рд░ рдлाрдЗрдиेंрд╕ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрд╢рди рд▓िрдоिрдЯेрдб: рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी.

9. рдХрд░рдг рдмाрдЬрд╡ा рд╣ोंрдЧे рдЧूрдЧрд▓ рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдЗंрдбिрдпा рдХे рдирдП рдк्рд░рдмंрдз рдиिрджेрд╢рдХ

рдЧूрдЧрд▓ рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдж्рд╡ाрд░ा рдХрд░рдг рдмाрдЬрд╡ा рдХो рднाрд░рдд рдоें рдХंрдкрдиी рдирдпा рдк्рд░рдмंрдз рдиिрджेрд╢рдХ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЧूрдЧрд▓ рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдоें рдХрд░рдг рдмाрдЬрд╡ा G рд╕ूрдЯ рдФрд░ рдЧूрдЧрд▓ рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдЬैрд╕े  рд╡िрднिрди्рди рдХाрд░्рдпрдХрд░्рдоो рдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕рдоाрдзाрди рдХा рдк्рд░рдмंрдзрди рдХрд░ेंрдЧे। рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХрд░рдг рдмाрдЬрд╡ा рдЖрдИрдмीрдПрдо рдХे рднाрд░рдд рдФрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рдПрд╢िрдпा рдХे рдк्рд░рдмंрдз рдиिрджेрд╢рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░ рдЪुрдХे рд╣ैं।

рдЦेрд▓ рд╕рдоाрдЪाрд░

10. ATK рдлुрдЯрдмाрд▓ рдХ्рд▓рдм рдиे рддीрд╕рд░ी рдмाрд░ рдЬीрддी рдЗंрдбिрдпрди рд╕ुрдкрд░ рд▓ीрдЧ 

рдЧोрд╡ा рдХे рдлрддोрд░्рджा рд╕्рдЯेрдбिрдпрдо рдоें рдЦेрд▓े рдЧрдП рдлाрдЗрдирд▓ рдоैрдЪ рдоें ATK FC (рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдХ्рд▓рдм) рдиे рдЪेрди्рдирдИрдпिрди рдПрдлрд╕ी рдХो 3-1 рд╕े рд╣рд░ाрдХрд░ рддीрд╕рд░ी рдмाрд░ ISL (рдЗंрдбिрдпрди рд╕ुрдкрд░ рд▓ीрдЧ) рдЯ्рд░ॉрдлी рдЕрдкрдиे рдиाрдо рдХрд░ рд▓ी рд╣ै। рдлाрдЗрдирд▓ рдоुрдХाрдмрд▓े рдоें рдПрдЯीрдХे рдПрдлрд╕ी рдХी рдУрд░ рд╕े рдЬेрд╡िрдпрд░ рд╣рд░्рдиांрдбेрдЬ़ рдФрд░ рдПрдбू рдЧाрд░्рд╕िрдпा рдиे рдЧोрд▓ рджाрдЧे। рдЕрдм рддрдХ рдПрдЯीрдХे рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдХेрд╡рд▓ рджो рдЕрди्рдп рдЯीрдоों рдиे рдЖрдИрдПрд╕рдПрд▓ рдоें рд╡िрдЬेрддा рд░рд╣ी рд╣ै: рдмेंрдЧрд▓ुрд░ु рдПрдлрд╕ी (2018-19) рдФрд░ рдЪेрди्рдирдИрдпिрди (2015, 2017-18).


рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдЗंрдбिрдпрди рд╕ुрдкрд░ рд▓ीрдЧ рдЕрдЦिрд▓ рднाрд░рддीрдп рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдорд╣ाрд╕ंрдШ (рдПрдЖрдИрдПрдлрдПрдл) рдХे рддрдд्рд╡ाрдзाрди рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдлुрдЯрдмॉрд▓ рд▓ीрдЧ рд╣ै। рдпрд╣ рдЖрдИ-рд▓ीрдЧ рд╕рд╣िрдд рднाрд░рдд рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рджो рдк्рд░рдоुрдЦ рдлुрдЯрдмॉрд▓ рд▓ीрдЧों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।

11. рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдЪрд▓рддे рдл्рд░ेंрдЪ рдУрдкрди рдЯेрдиिрд╕ рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рд╣ुрдЖ рд╕्рдердЧिрдд

рдл्рд░ेंрдЪ рдЯेрдиिрд╕ рдлेрдбрд░ेрд╢рди рдиे рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдлैрд▓ी рдХोрд░ोрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рдорд╣ाрдоाрд░ी рдХे рдЪрд▓рддे рдл्рд░ेंрдЪ рдУрдкрди рдЯेрдиिрд╕ рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдХो рд╕्рдердЧिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдРрд▓ाрди рдХिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ाрд▓ рдоें рдордИ-рдЬूрди рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдЧ्рд░ैंрдб рд╕्рд▓ैрдо рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдХो рд╕्рдердЧिрдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЕрдм рдЗрд╕ рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдХो рд╕िрддंрдмрд░-рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ рдХे рдорд╣ीрдиे рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। 


12. рд░рдХ्‍рддрд╕्рд░ाрд╡ рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП INST рдиे рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рд╕्рдЯाрд░्рдЪ рдЖрдзाрд░िрдд ‘рд╣ेрдоोрд╕्‍рдЯैрдЯ’ рд╕ाрдордЧ्рд░ी 

рдиैрдиो рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рд╕ंрд╕्рдеाрди (INST) рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдЯाрд░्рдЪ рдЖрдзाрд░िрдд ‘рд╣ेрдоोрд╕्‍рдЯैрдЯ’ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рддैрдпाрд░ рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рд╕्рдЯाрд░्рдЪ-рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ेрдоोрд╕्рдЯैрдЯ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд░рдХ्рдд рдоें рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдердХ्рдХे рдХाрд░рдХों рдХो рдХेंрдж्рд░िрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдЬो рд░рдХ्рдд рдмрд╣рдиे рд╕े рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХे рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЪрд░рдг рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХो ‘рдордЯेрд░िрдпाрд▓िрдпा’ рдиाрдордХ рдкрдд्рд░िрдХा рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдиैрдиो рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рд╕ंрд╕्рдеाрди (INST) рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рд╡िрднाрдЧ рдХे рддрд╣рдд рдЖрдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рд╕्рд╡ाрдпрдд्рдд рд╕ंрд╕्рдеाрди рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдиैрдиो рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХे рдиिрджेрд╢рдХ: рдЕрдоिрддाрд╡ рдкाрдд्рд░ा.

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрди

13. рдЖрдпुрдз рдиिрд░्рдоाрдгी рджिрд╡рд╕: 18 рдоाрд░्рдЪ

рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 18 рдоाрд░्рдЪ рдХो рдЖрдпुрдз рдиिрд░्рдоाрдгी рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рднाрд░рдд рдХी рд╕рдмрд╕े рдкुрд░ाрдиी рдЖрдпुрдз рдиिрд░्рдоाрдгी рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХोрд▓рдХाрддा рдХे рдХोрд╕ीрдкोрд░ рдоें 18 рдоाрд░्рдЪ, 1802 рдоें рдХी рдЧрдИ рдеी। рдУрдПрдлрдмी рд╡िрд╢्рд╡ рдХा 37 рд╡ां рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд░рдХ्рд╖ा рдЙрдкрдХрд░рдг рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ा рдиिрдХाрдп рд╣ोрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдПрд╢िрдпा рдХा рджूрд╕рд░ा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдФрд░ рднाрд░рдд рдоें рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЖрдпुрдз рдиिрд░्рдоाрдгी рд╣ै।

History of Ordnance Factory Board рдЖрдпुрдз рдиिрд░्рдоाрдгी рдмोрд░्рдб рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕

рдУрдПрдлрдмी рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 1775 рдоें рд╣ुрдИ рдеी рдФрд░ рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдЕрдпोрдз्рдпा рднрд╡рди, рдХोрд▓рдХाрддा рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै। рдУрдПрдлрдмी рдоें 41 рдЖрдпुрдз рдХाрд░рдЦाрдиों, 9 рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕ंрд╕्рдеाрди, 3 рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╡िрдкрдгрди рдХेंрдж्рд░ рдФрд░ 5 рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдиिрдпंрдд्рд░рдХ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं, рдЬो рдкूрд░े рднाрд░рдд рдоें рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдЖрдпुрдз рдиिрд░्рдоाрдгी рдмोрд░्рдб рдХे рдорд╣ाрдиिрджेрд╢рдХ рдПрд╡ं рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рд╣рд░ि рдоोрд╣рди.
рдЖрдпुрдз рдиिрд░्рдоाрдгी рдмोрд░्рдб рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдХोрд▓рдХाрддा, рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓

рдиिрдзрди

14.рдЬाрдиे-рдоाрдиे рдорд░ाрдаी рдЕрднिрдиेрддा рдЬрдпрд░ाрдо рдХुрд▓рдХрд░्рдгी рдХा рдиिрдзрди

рдорд░ाрдаी рдХे рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдЕрднिрдиेрддा рдЬрдпрд░ाрдо рдХुрд▓рдХрд░्рдгी рдХा рдиिрдзрди। рдЙрдирдХा рдЬрди्рдо рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд╕ोрд▓ाрдкुрд░ рдЬिрд▓े рдоें рдмрд░рд╕ी рддрд╣рд╕ीрд▓ рдоें рд╣ुрдЖ рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे 150 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдлिрд▓्рдоों рдоें рдХाрдо рдХिрдпा рдеा, рдЬिрдирдоें 'рдЪрд▓ рд░े рд▓рдХ्рд╖्рдпा рдоुрдо्рдмैрд▓ा', 'рдЖрд╢ी рд╣ी рдмрди्рд╡ाрдмंрд╡ी', 'рдерд░рдерд░ाрд╣рдЯ', 'рд░ंрдЧрдд рд╕ंрдЧрдд' рдлिрд▓्рдоे рдХाрдлी рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдеी, рдЙрдирдХी рдЖрдЦिрд░ी рдлिрд▓्рдо "рдЦेрд▓ рдЖрдпुрд╖्рдпाрдЪा рдЖрдпुрд╖ी" рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд░िрд▓ीрдЬ рд╣ुрдИ рдеी।

рд╡िрд╡िрдз рд╕рдоाрдЪाрд░

15. рдЧुрдЬрд░ाрдд рдоें рдмрдиाрдИ рдЬाрдПрдЧी рджुрдиिрдпा рдХी рдкрд╣рд▓ी рдЙреЬрдиे рд╡ाрд▓ी рдХाрд░ "PAL-V Liberty"

рджुрдиिрдпा рдХी рдкрд╣рд▓ी рдЙреЬрдиे рд╡ाрд▓ी рдХाрд░ ‘PAL-V Liberty’ рдЧुрдЬрд░ाрдд рдоें рдмрдиाрдИ рдЬाрдПрдЧी। PAL-V рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо рдкрд░्рд╕рдирд▓ рдПрдпрд░-рд▓ैंрдб рд╡्рд╣ीрдХрд▓ рд╣ै। PAL-V рд▓िрдмрд░्рдЯी рдХाрд░ рдФрд░ рдСрдЯोрдЬिрд░ो рдпा рдЬाрдЗрд░ोрдк्рд▓ेрди рд╕े рдоिрд▓рдХрд░ рдмрдиा рд╣ै। рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╡िрдЬрдп рд░ूрдкाрдиी рдХी рдоौрдЬूрджрдЧी рдоें  рдФрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЙрдж्рдпोрдЧ рдк्рд░рдзाрди рд╕рдЪिрд╡ рдПрдордХे рджाрд╕ рдФрд░ PAL-V рдХे рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХाрд░्рд▓ो рдоाрд╕рдмोрдоेрд▓ рдХे рдмीрдЪ рдЗрд╕ рд╕рдордЭौрддा рдЬ्рдЮाрдкрди рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рдЧрдП।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी: рд╡िрдЬрдп рд░ूрдкाрдиी; рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓: рдЖрдЪाрд░्рдп рджेрд╡ рд╡्рд░рдд।
рдЧिрд░ рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп рднाрд░рдд рдХे рдЧुрдЬрд░ाрдд рдоें рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рдеिрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди рдПрд╡ं рд╡рди्рдпрдк्рд░ाрдгी рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп рд╣ै, рдЬो рдПрд╢िрдпा рдоें рд╕िंрд╣ों рдХा рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдиिрд╡ाрд╕ рд╕्рдеाрди рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рдирд╡рдЧाрдо рдоें рдирд░्рдорджा рдирджी рдкрд░ рдмрдиा рд╕рд░рджाрд░ рд╕рд░ोрд╡рд░ рдмांрдз рдПрдХ рдЧुрд░ुрдд्рд╡ाрдХрд░्рд╖рдг рдмांрдз рд╣ै