рд╢рдиिрд╡ाрд░, 2 рдордИ 2020

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 10 рдоाрд░्рдЪ 2020 рд╕ूрдЪрдиा

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 10 рдоाрд░्рдЪ 2020 рд╣ोрд▓ी рдХे рдХाрд░рдг рдкोрд╕्рдЯ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рд╣ै। 

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 09 рдоाрд░्рдЪ 2020


рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдХो рдирдП рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рдоें рд╢ेрдлाрд▓ी рд╡рд░्рдоा рдФрд░ рдоुрдЦ्рдп рд╕ूрдЪрдиा рдЖрдпुрдХ्рдд рдЖрджि рдХो рд╕рдо्рдорд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

• рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдХी рдХिрдо рдХॉрдЯрди рдХिрд╕ी рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдЕंрдкाрдпрд░िंрдЧ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдмрди рдЧрдИ рд╣ैं- рди्рдпूрдЬ़ीрд▓ैंрдб

• рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдЯीрдо рдХी рдЬिрд╕ рдЦिрд▓ाреЬी рдиे рдХ्рд░िрдХेрдЯ рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк рдлाрдЗрдирд▓ рдЦेрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рд╕рдмрд╕े рдпुрд╡ा рдЦिрд▓ाрдб़ी рдмрди рдЧрдИ рд╣ैं- рд╢ेрдлाрд▓ी рд╡рд░्рдоा

• рдСрд╕्рдЯ्рд░ेाрд▓िрдпा рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдХो рдЬिрддрдиे рд░рди рд╕े рд╣рд░ाрддे рд╣ुрдП рдкांрдЪрд╡ीं рдмाрд░ рдЯी-20 рдорд╣िрд▓ा рдХ्рд░िрдХेрдЯ рд╡िрд╢्рд╡рдЦ рдХрдк рдХा рдЦिрддाрдм рдЬीрдд рд▓िрдпा рд╣ै-85 рд░рди

• рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рджिрд╡рд╕ рдЬिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-8 рдоाрд░्рдЪ

• рд╡рд╣ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдЬिрд╕рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें ‘рд░ाрдо рд╡рди рдЧрдорди рдкрде’ рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рд▓िрдпे рдЯ्рд░рд╕्рдЯ рдЧрдаिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै- рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢

• рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕ूрдЪрдиा рдЖрдпोрдЧ рдХा рдирдпा рдоुрдЦ्рдп рд╕ूрдЪрдиा рдЖрдпुрдХ्рдд рдЬिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдмिрдорд▓ рдЬुрд▓्рдХा

• рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдордиाрде рдХोрд╡िंрдж рдиे рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рджिрд╡рд╕ рдХे рдоौрдХे рдкрд░ рдЬिрддрдиे рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдиाрд░ी рд╢рдХ्рддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпे-15

• рд╣िрди्рдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдЖрдпोрдЧ рдоें рдкांрдЪрд╡ें рдкрд░्рдпрд╡ेрдХ्рд╖рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬो рджेрд╢ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдЖ рд╣ै-рднाрд░рдд

• рднाрд░рдд рдоें рдЬрди рдФрд╖рдзि рджिрд╡рд╕ рдЬिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-07 рдоाрд░्рдЪ

• рдХрддрд░ рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдбрд░ рдХे рдЪрд▓рддे рднाрд░рдд рд╕рдоेрдд рдЬिрддрдиे рджेрд╢ों рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧों рдкрд░ рдмैрди рд▓рдЧाрдпा-14

• рд╡рд╣ рдмॉрдХ्рд╕рд░ (75 рдХिрд▓ोрдЧ्рд░ाрдо) рдЬिрд╕рдиे рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдЯोрдХ्рдпो рдУрд▓ंрдкिрдХ рдХे рд▓िрдП рдХ्рд╡ॉрд▓िрдлाрдИ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ी рднाрд░рддीрдп рдмॉрдХ्рд╕рд░ рдмрди рдЧрдИ рд╣ैं- рдкूрдЬा рд░ाрдиी

• рдЬिрд╕ рдкूрд░्рд╡ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХाрдиूрди рдоंрдд्рд░ी рдФрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдиेрддा рдХा 82 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдХाрд░्рдбिрдпрдХ рдЕрд░ेрд╕्рдЯ рдХे рдЪрд▓рддे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा- рд╣ंрд╕ рд░ाрдЬ рднाрд░рдж्рд╡ाрдЬ

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 08 рдоाрд░्рдЪ 2020


рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░

1. рдпूрдХ्рд░ेрди рдХे рдирдП рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे рдбेрдиिрд╕ рд╢िрдордЧрд▓

рдпूрдХ्рд░ेрди рдХी рд╕ंрд╕рдж рдиे рдпूрдХ्рд░ेрди рдХे рдирдП рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рдбेрдиिрд╕ рд╢िрдордЧрд▓ рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी। рд╡рд╣ рдпूрдХ्рд░ेрди рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд╡рд▓ोрдбिрдоिрд░ рдЬ़ेрд▓ेंрд╕्рдХी рдХे рдордиोрдиीрдд рд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ैं। рд╡рд╣ рдмрд╣ुрдордд рд╕े рдЬीрддे , рдкрд╣рд▓े рд╡рд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдк्рд░рднाрд░ी рдХे рдЙрдк рдк्рд░рдзाрди рдоंрдд्рд░ी рдкрдж рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп  рдХрд░ рдЪुрдХे рд╣ैं рдФрд░ рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рдкрд╢्рдЪिрдоी рдЗрд╡ाрдиो-рдл्рд░ैंрдХिрд╡рд╕्рдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдеे।

рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп:
рдпूрдХ्рд░ेрди рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि: рд╡рд▓ोрдбिрдоिрд░ рдЬ़ेрд▓ेंрд╕्рдХी।
рдпूрдХ्рд░ेрди рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдХीрд╡।
рдпूрдХ्рд░ेрди рдХी рдоुрдж्рд░ा: рдпूрдХ्рд░ेрдиी рд░िрд╡्рдиिрдпा

рд╕рдордЭौрддा

2. Paytm рдФрд░ рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдоेрдЯ्рд░ो рдХ्рдпूрдЖрд░-рдЖрдзाрд░िрдд рдЯिрдХрдЯों рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рд╕рдордЭौрддा

Paytm рдХे рд╕ाрде рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдоें рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдоेрдЯ्рд░ो рд░ेрд▓ рд▓िрдоिрдЯेрдб рдиे рддेрд▓ंрдЧाрдиा рдХे рд░рд╕ूрд▓рдкुрд░ा рдоेрдЯ्рд░ो рд╕्рдЯेрд╢рди рдкрд░ рдПрдХ рдХ्рдпूрдЖрд░-рдХोрдб-рдЖрдзाрд░िрдд рдоेрдЯ्рд░ो рдЯिрдХрдЯिंрдЧ рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╢ुрд░ू рдХी рд╣ै। рдЗрд╕ рдирдИ рд╕ेрд╡ा рд╕े рдпाрдд्рд░िрдпों рдХो рдоेрдЯ्рд░ो рд╕्рдЯेрд╢рдиों рдкрд░ рдЯोрдХрди рдЦрд░ीрджрдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд░ेрд╢ाрди рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдХрддाрд░ों рд╕े рдмрдЪрдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓ेрдЧी. рдпाрдд्рд░ी рдЕрдм рдЕрдкрдиे рдкेрдЯीрдПрдо рдРрдк рдкрд░ рдкрд░ рд╣ी рдХ्рдпूрдЖрд░ рдЯिрдХрдЯ рдЦрд░ीрдж рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬिрд╕े рдпाрдд्рд░ा рдХे рд▓िрдП рдСрдЯोрдоैрдЯिрдХ рдлेрдпрд░ рдХрд▓ेрдХ्рд╢рди рдЧेрдЯ рдкрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп:
Paytm рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ: рд╡िрдЬрдп рд╢ेрдЦрд░ рд╢рд░्рдоा.
Paytm рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдиोрдПрдбा, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢.
Paytm рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा: 2010.

рдиिрдпुрдХ्рддिрдпां

3. рдмिрдорд▓ рдЬुрд▓्рдХा рдмрдиे рднाрд░рдд рдХे рдирдП рдоुрдЦ्рдп рд╕ूрдЪрдиा рдЖрдпुрдХ्рдд 

рдмिрдорд▓ рдЬुрд▓्рдХा рдХो рднाрд░рдд рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕ूрдЪрдиा рдЖрдпुрдХ्рдд (CIC) рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдо рдиाрде рдХोрд╡िंрдж рдиे рдоुрдЦ्рдп рд╕ूрдЪрдиा рдЖрдпुрдХ्рдд (CIC) рдкрдж рдХे рд▓िрдП рдмिрдорд▓ рдЬुрд▓्рдХा рдХो рд╢рдкрде рджिрд▓ाрдИ। рд╢рдкрде рд╕рдоाрд░ोрд╣ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рднрд╡рди рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। 11 рдЬрдирд╡рд░ी, 2020 рдХो рдкूрд░्рд╡ CIC  рд╕ुрдзीрд░ рднाрд░्рдЧрд╡ рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд рд╣ुрдП рдеे।

рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп:
рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕ूрдЪрдиा рдЖрдпोрдЧ рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी।

рдкुрд░рд╕्рдХाрд░

4. рдЯाрдЗрдо्рд╕ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा рд╕्рдкोрд░्рдЯ्рд╕ рдЕрд╡ाрд░्рдб्рд╕ 2019 рдХी рдШोрд╖рдгा

TOISA (рдЯाрдЗрдо्рд╕ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा рд╕्рдкोрд░्рдЯ्рд╕ рдЕрд╡ाрд░्рдб्рд╕) рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ों рдХे рдЪौрдеे рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा. рдЬिрд╕рдоें рднाрд░рдд рдХे 2019 рдоें рдЦेрд▓ों рдоें рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рднाрд░рддीрдп рдЦिрд▓ाрдбिрдпों рдХो рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।  рдпрд╣ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо BHIM-UPI (Bharat Interface for Money- Unified Payments Interface) рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
рдмैрдардХ рдФрд░ рд╕рдо्рдоेрд▓рди

5. рд╕िрддंрдмрд░ рдоें 5рд╡ें BIMSTEC рд╢िрдЦрд░ рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХी рдоेрдЬрдмाрдиी рдХрд░ेрдЧा рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा 

BIMSTEC (рдмे рдСрдл рдмंрдЧाрд▓ рдЗрдиिрд╢िрдПрдЯिрд╡ рдлॉрд░ рдорд▓्рдЯी-рд╕ेрдХ्рдЯोрд░рд▓ рдЯेрдХ्рдиिрдХрд▓ рдПंрдб рдЗрдХोрдиॉрдоिрдХ рдХोрдСрдкрд░ेрд╢рди) рд╕рдоिрдЯ 2020 рдХे 5 рд╡ें рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдХा рдЖрдпोрдЬрди рд╕िрддंрдмрд░ 2020 рдХे рдорд╣ीрдиे рдоें рдХोрд▓ंрдмो, рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдоें рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рд╢िрдЦрд░ рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдХी рдкрд╣рд▓ 17 рд╡ीं рдоंрдд्рд░ी рд╕्рддрд░ीрдп рдмैрдардХ рдХे рд╕ाрде рд╣ोрдЧी рдФрд░ 21 рд╡ें рд╡рд░िрд╖्рда рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХी рдмैрдардХ рдХे рд╕ाрде  рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрдЧी।

рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп:
рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि: рдЧोрдмрддрдпा рд░ाрдЬрдкрдХ्рд╖े।
рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी: рдорд╣िंрджा рд░ाрдЬрдкрдХ्рд╖े।
рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рд╢्рд░ी рдЬрдпрд╡рд░्рдзрдиेрдкुрд░ा рдХोрдЯे।
рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХी рдоुрдж्рд░ा: рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХा рд░ुрдкрдпा।
рдЦेрд▓ рд╕рдоाрдЪाрд░

6. 500 T20 рдЦेрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े рдЦिрд▓ाрдб़ी рдмрдиे рд╡ेрд╕्рдЯрдЗंрдбीрдЬ рдХे рдХрдк्рддाрди рдХीрд░ोрди рдкोрд▓ाрд░्рдб 

рд╡ेрд╕्рдЯрдЗंрдбीрдЬ рдХे рдХрдк्рддाрди рдХीрд░ोрди рдкोрд▓ाрд░्рдб рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдкрд▓्рд▓ेрдХेрд▓े рдоें рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЦेрд▓े рдЧрдП рдкрд╣рд▓े T20 рдоैрдЪ рдоें рдоैрджाрди рдоें рдЙрддрд░рдиे рдХे рд╕ाрде 500 T20 рдоैрдЪ(Twenty20) рдЦेрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдкрд╣рд▓े  рдЦिрд▓ाрдб़ी рдмрди рдЧрдП рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдЬрд░्рд╕ी рдоें рдкीрдЫे 500 рдиंрдмрд░ рдСрд▓рд░ाрдЙंрдбрд░ рдХा рдиाрдо рдеा। рдб्рд╡ेрди рдм्рд░ाрд╡ो рдЕрдкрдиे рдмेрд▓्рдЯ рдХे рддрд╣рдд рдЕрдм рддрдХ 453 рдоैрдЪों рдХे рд╕ाрде рд╕ूрдЪी рдоें рджूрд╕рд░े рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╣ैं। рдХ्рд░िрд╕ рдЧेрд▓ рдЗрд╕ рд╕ूрдЪी рдоें рддीрд╕рд░े рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╣ैं рдХ्рдпोंрдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे 404 T20 рдоैрдЪ рдЦेрд▓ें рд╣ैं।


7. рдбिрдлेंрдбिंрдЧ рдЪैंрдкिрдпрди рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдиे рдорд╣िрд▓ा рдЯी 20 рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк рдЦिрддाрдм рдЬीрддा

рдбिрдлेंрдбिंрдЧ рдЪैंрдкिрдпрди рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдиे рдорд╣िрд▓ा T20 рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк 2020 рдЬीрдд рд▓िрдпा। рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдиे рдоेрд▓рдмрд░्рди рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЧ्рд░ाрдЙंрдб (MCG) рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдоें рд░िрдХॉрд░्рдб рдкांрдЪрд╡ी рдмाрд░ рдорд╣िрд▓ा T20 рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк рдЦिрддाрдм рдЬीрдд рд▓िрдпा рд╣ै।  рдмेрде рдоूрдиी рдХो рдк्рд▓ेрдпрд░ рдСрдл рдж рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдФрд░ рдПрд▓िрд╕ा рд╣ेрд▓ी рдХो рдк्рд▓ेрдпрд░ рдСрдл рдж рдоैрдЪ рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै।

рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдоें 10 рдЯीрдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдеीं: рднाрд░рдд, рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा, рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб, рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा, рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢, рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा, рдЗंрдЧ्рд▓ैंрдб, рд╡ेрд╕्рдЯрдЗंрдбीрдЬ, рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдФрд░ рдеाрдИрд▓ैंрдб।
 ICC рдорд╣िрд▓ा T20 рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк 2020 рдХे рдХुрдЫ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖंрдХрдб़े:
рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рдЙрдЪ्рдЪрддрдо рд░рди рд╕्рдХोрд░рд░: рдмेрде рдоूрдиी (259).
рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рд╡िрдХेрдЯ рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े: рдоेрдЧрди рд╢ूрдЯ (13).

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрди

8. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рджिрд╡рд╕ 8 рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдордиाрдпा рдЧрдпा

рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рджिрд╡рд╕ рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 8 рдоाрд░्рдЪ рдХो рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рджिрди рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ, рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХा рдЬрд╢्рди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд╕рдоाрдирддा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рджिрдпा рдЬाрдП рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ुрдХ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा  рдЬाрддा рд╣ै। рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рджिрд╡рд╕ 2020 рдХा рд╡िрд╖рдп - I am Generation Equality: Realizing Women’s Rights. рдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рджिрд╡рд╕ 2020 рдХे рд▓िрдП рдЕрднिрдпाрди рдХी рдеीрдо #EachforEqual рд╣ै। 

рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп :
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡: рдПंрдЯोрдиिрдпो рдЧुрдЯेрд░ेрд╕.
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा: 24 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1945.
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рди्рдпूрдпॉрд░्рдХ, рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп.

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 07 рдоाрд░्рдЪ 2020


1. рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рджेрд╢ рдХे NH рдкрд░ рдоौрдЬूрдж рдХ्рд░ॉрд╕िंрдЧ рдХो рдУрд╡рд░ рд╡ рднूрдоिрдЧрдд рдкुрд▓ рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХा рдХिрдпा рдлैрд╕рд▓ा

рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рджेрд╢ рдХे рд╕рднी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧों рдкрд░ рдоौрдЬूрдж рдХ्рд░ॉрд╕िंрдЧ рдХो рдУрд╡рд░ рд╡ рднूрдоिрдЧрдд рдкुрд▓ों рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рдкрд░ рдХाрдо рд░рд╣ी рд╣ै। рд╕рдб़рдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧों рдкрд░ рд╕рднी рд╕्рддрд░ рдХी рдХ्рд░ॉрд╕िंрдЧ рдХो рдУрд╡рд░ рдм्рд░िрдЬ рдпा рд░ोрдб рдЕंрдбрд░ рдм्рд░िрдЬ рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рд╕ेрддु рднाрд░рддрдо рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рдиिрд╖्рдкाрджिрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕рдб़рдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдоंрдд्рд░ी: рдиिрддिрди рдЬрдпрд░ाрдо рдЧрдбрдХрд░ी.

2. рдИрдкीрдПрдлрдУ рдиे рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2019-20 рдХे рд▓िрдП рдЬрдоा рдкрд░ рдм्рдпाрдЬ рджрд░ рдкрд░ рдХी рдХрдЯौрддी

рдХрд░्рдордЪाрд░ी рднрд╡िрд╖्рдп рдиिрдзि рд╕ंрдЧрдарди (EPFO) рдХे рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рддि рдиिрдзि рдиिрдХाрдп рдиे рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2019-20 рдХे рд▓िрдП рднрд╡िрд╖्рдп рдиिрдзि рдЬрдоा рдкрд░ рдм्рдпाрдЬ рджрд░ рдХो 8.65% рд╕े рдШрдЯाрдХрд░ 8.50% рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै। рд╢्рд░рдо рдоंрдд्рд░ी рд╕ंрддोрд╖ рдЧंрдЧрд╡ाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдм्рдпाрдЬ рджрд░ рдХрдо рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рдЧрдИ। рдпрд╣ рдиिрд░्рдгрдп рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдИрдкीрдПрдлрдУ рдХी рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े рдиिрдХाрдп-рд╕ेंрдЯ्рд░рд▓ рдмोрд░्рдб рдСрдл рдЯ्рд░рд╕्рдЯी рдХी рдмैрдардХ рдХे рджौрд░ाрди рд▓िрдпा рдЧрдпा।

рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоाрдЪाрд░ 

3. рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХे рдХрдЪ्рдЪрддीрд╡ु рдж्рд╡ीрдк рдоें рд╕ेंрдЯ рдПंрдЯрдиी рд╢्рд░ाрдЗрди рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╣ुрдЖ рдЖрд░ंрдн

рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХे рдХрдЪ्рдЪрддीрд╡ु рдж्рд╡ीрдк рдоें рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕ेंрдЯ рдПंрдЯрдиी рд╢्рд░ाрдЗрди рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдЖрд░ंрдн рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдз्рд╡рдЬ рдлрд╣рд░ाрдиे рдХे рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХे рд╕ाрде рдЗрд╕ рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдоें рднाрд░рдд рдХे рдХрд░ीрдм 3,000 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рд╣िрд╕्рд╕ा рд▓ेрддे рд╣ै। рджोрдиों рд╕рд░рдХाрд░ों рдХे рдмीрдЪ рд╣ुрдП рдПрдХ рд╕рдордЭौрддे рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рднाрд░рддीрдпों рдХो рдЗрд╕ рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡ рдХे рд▓िрдП рдХрдЪ्рдЪрддीрд╡ु рдж्рд╡ीрдк рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рддीрдп рдкाрд╕рдкोрд░्рдЯ рдпा рд╢्рд░ीрд▓ंрдХाрдИ рд╡ीрдЬा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ोрддी рд╣ै।
рд░ाрдЬ्рдп рд╕рдоाрдЪाрд░

4. рдоिрдЬोрд░рдо рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдоिрдЬ़ोрд╕ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рдкрд░्рд╡ "рдЪाрдкрдЪाрд░ рдХुрдЯ" рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡

рдоिрдЬोрд░рдо рдоें "рдЪाрдкрдЪाрд░ рдХुрдЯ" рдкрд░्рд╡ рдордиाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЪाрдкрдЪाрд░ рдХुрдЯ рдоिрдЬो рд╕рдоुрджाрдп рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЦुрд╢ी рд╕े рдордиाрдПं рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд░्рд╡ рд╣ै। рдЗрд╕ рдкрд░्рд╡ рдХो рд░ाрдЬ्‍рдп рдоें рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╡рд╕ंрддोрдд्‍рд╕рд╡ рднी рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдоिрдЬोрд░рдо рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी: рдкीрдпू рдЬोрд░ाрдордеांрдЧा.
рдоिрдЬोрд░рдо рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдЖрдЗрдЬोрд▓ 
рдоिрдЬोрд░рдо рдХे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓: рдкी.рдПрд╕. рд╢्рд░ीрдзрд░рди рдкिрд▓्рд▓рдИ.

рд░рдХ्рд╖ा рд╕рдоाрдЪाрд░

5. рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдиे рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╕ेрд▓्рдл рдбिрдлेंрд╕ рдЯ्рд░ेрдиिंрдЧ рдХा рдХिрдпा рдЖрдпोрдЬрди 

рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХी рдПрдХ рдЯुрдХреЬी рдиे рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП "рд╕्рдЯ्рд░ॉрди्рдЧрд░ рдпू рд╕्рдЯ्рд░ांрдЧрд░ рд╕ोрд╕ाрдЗрдЯी" рдХे рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдЖрдд्рдорд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг (Self Defence Training) рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХो рдЕрд╕рдо рдХे рдирд▓рдмाрдб़ी рдЬिрд▓े рдХी рд╕्рдеाрдиीрдп рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХे рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рддाрдЗрдХ्рд╡ांрдбो рдЦिрд▓ाрдб़ी рд░рдоेрд╢ рдХाрд░्рдХी рдиे рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦ्рдпाрддि рдк्рд░ाрдк्рдд рджो рд╕्рдеाрдиीрдп рдЦिрд▓ाрдб़िрдпों рдХे рдоिрд▓рдХрд░ рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░ाрдпा ।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
28 рд╡ें рд╕ेрдиाрдз्рдпрдХ्рд╖: рдЬрдирд░рд▓ рдордиोрдЬ рдоुрдХुंрдж рдирд░рд╡ाрдгे.
рдЕрд╕рдо рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी: рд╕рд░्рдмाрдиंрдж рд╕ोрдирд╡ाрд▓, рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓: рдЬрдЧрджीрд╢ рдоुрдЦी.

рд╕рдордЭौрддा

6. SHG рд╕рдоूрд╣ों рдХे рдЙрдд्‍рдкाрджों рдХी рдИ-рдоाрд░्рдХेрдЯिंрдЧ рдХे рд▓िрдП DAY-NULM рдиे рдЕрдоेрдЬ़рди рд╕े рдоिрд▓ाрдпा рд╣ाрде  

рдИ-рдХॉрдорд░्рд╕ рджिрдЧ्рдЧрдЬ рдХंрдкрдиी рдЕрдоेрдЬ़ॅрди рдиे рдЖрд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╢рд╣рд░ी рдХाрд░्рдп рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рддрд╣рдд рджीрдирджрдпाрд▓ рдЕंрдд्рдпोрджрдп рдпोрдЬрдиा-рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╢рд╣рд░ी рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдоिрд╢рди (DAY-NULM) рдХे рд╕ाрде рднाрдЧीрджाрд░ी рдХी рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╢рд╣рд░ों рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧो рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рдпं рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕рдоूрд╣ों (Self Help Groups-SHG) рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрд░्рдоिрдд рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рдИ-рдоाрд░्рдХेрдЯिंрдЧ рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рд╣ै।

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
рдЖрд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╢рд╣рд░ी рдоाрдорд▓ों рдХे рд░ाрдЬ्рдп рдоंрдд्рд░ी: рд╣рд░рджीрдк рд╕िंрд╣ рдкुрд░ी.
рдЕрдоेрдЬрди рдХे рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░ी: рдЬेрдл рдмेрдЬोрд╕.

рд░ैंрдХ рдФрд░ рд░िрдкोрд░्рдЯ 

7. BRAC рдиे рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рдЯॉрдк 500 рдПрдирдЬीрдУ рдХी рд╕ूрдЪी рдоें рдХिрдпा рдЯॉрдк

рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдХाрд╕ рд╕ंрдЧрдарди рдХे BRAC рдиे рдЧैрд░-рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ंрдЧрдардиों (NGO) рдХी рдЯॉрдк 500 рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕ूрдЪी рдоें рд╢ीрд░्рд╖ рд╕्рдеाрди рд╣ाрд╕िрд▓ рдХिрдпा рд╣ै। рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЧैрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ंрдЧрдардиों рдХी рд╡рд░्рд╖ 2020 рдХे рд╢ीрд░्рд╖ 500 NGO рдХी рд╕ूрдЪी рдЬिрдиेрд╡ा рд╕्рдеिрдд рд╕ंрдЧрдарди рдПрдирдЬीрдУ рдЕрдб्рд╡िрд╕ेрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдХी рдЧрдИ। рдПрдирдЬीрдУ рдЕрдб्рд╡िрд╕ेрд░ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡рд░्рд╖ рдЯॉрдк 500 рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдПрдирдЬीрдУ рдХी рд░ैंрдХिंрдЧ рдЬाрд░ी рдХрд░рддा рд╣ै।


рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕рдоाрдЪाрд░ों рд╕े рдЖрдиे-рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп-
BRAC рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рдмोрд░्рдб рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рдЕрдоीрд░ाрд╣ рд╣рдХ.

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрди

8. рдкुрд░े рджेрд╢ рдоें рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 7 рдоाрд░्рдЪ рдХो рдЬрди рдФрд╖рдзि рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ рджिрди рдХो рдордиाрдПं рдЬाрдиे рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЬेрдиेрд░िрдХ рджрд╡ाрдУं рдХे рдЙрдкрдпोрдЧ рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдлैрд▓ाрдиा рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी рдЗрд╕े рдЬрди рдФрд╖рдзि рдХेрди्‍рдж्рд░ों рдХी рджрд╡ाрдЗрдпों рдХे рдк्рд░рддि рд▓ोрдЧों рдХा рд╡िрд╢्‍рд╡ाрд╕ рдмреЭाрдиे рдФрд░ рдпोрдЬрдиा рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдкैрджा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рднी рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╡िрд╡िрдз рд╕рдоाрдЪाрд░

9. рдХрд░ीрдиा рдХрдкूрд░ рд╣ोंрдЧी puma рдХी рдирдИ рдм्рд░ांрдб рдПंрдмेрд╕рдбрд░  

рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕рдмрд╕े рдлेрдорд╕ рд╕्рдкोрд░्рдЯ्рд╕ рдм्рд░ांрдб PUMA рдиे рдмॉрд▓ीрд╡ुрдб рдХी рд╕्рдЯाрд░ рдЕрднिрдиेрдд्рд░ी рдХрд░ीрдиा рдХрдкूрд░ рдЦाрди рдХो рдЕрдкрдиा рдирдпा рдм्рд░ांрдб рдПंрдмेрд╕рдбрд░ рдмрдиाрдПं рдЬाрдиे рдХा рдРрд▓ाрди рдХिрдпा рд╣ै। рд╡े рд╕्рдкोрд░्рдЯ्рд╕ рдм्рд░ांрдб рдХे рд╕्рдЯूрдбिрдпो рдХрд▓ेрдХ्рд╢рди рдХा рдЪेрд╣рд░ा рд╣ोंрдЧी рдЬिрд╕рдоें рдпोрдЧा, рдмैрд░े рдФрд░ рдкिрд▓ेрдЯ्рд╕ рд╡рд░्рдХрдЖрдЙрдЯ рдЬैрд╕े рдХрдо рддीрд╡्рд░рддा рд╡ाрд▓े рдЯ्рд░ेрдиिрдЧ рдХрдкреЬों рдХा рдХрд▓ेрдХ्рд╢рди рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 06 рдоाрд░्рдЪ 2020

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдХो рдирдП рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рдоें рдЗंрджिрд░ा рдЧाँрдзी рдФрд░ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдХोрд▓ंрдмिрдпा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЖрджि рдХो рд╕рдо्рдорд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

• рдЬिрд╕ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрдд्рд░िрдХा рдж्рд╡ाрд░ा рдЗंрджिрд░ा рдЧाँрдзी рдХो ‘100 рд╡ुрдорди рдСреЮ рдЗрдпрд░’ рд╕ूрдЪी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдЯाрдЗрдо рдкрдд्рд░िрдХा

• рдиाрд╕ा рдж्рд╡ाрд░ा рдЬुрд▓ाрдИ 2020 рдоें рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдоंрдЧрд▓ рдоिрд╢рди рдХे рд▓िрдП рдмрдиाрдпे рдЧрдпे рд░ोрд╡рд░ рдХा рдпрд╣ рдиाрдо рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै- Perseverance

• рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпे рдЧрдпे рд╢ोрдз рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЬिрд╕ рдкौрдзे рд╕े рдЬुрдб़े рдПंрдбोрдлाрдЗрдЯिрдХैрдХ्рдЯिрдиो (Endophyticactino) рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпा рдЗрди рдкौрдзों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рддрдеा рдХрд╡рдХрдиाрд╢ी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХो рдмреЭाрд╡ा рджेрддे рд╣ैं- рдЪाрдп рдХे рдкौрдзे

• рдЧूрдЧрд▓ рдиे рдЬिрд╕ рднाрд░рддीрдп рд╢рд╣рд░ рдоें 2021 рддрдХ рдЕрдкрдиा рдЕрдЧрд▓ा рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЦोрд▓рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै- рджिрд▓्рд▓ी

• рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдмौрдж्рдз рдХ्рд░िрд╕्рдЯी рдк्рд░рдЪाрд░ рд╕ंрдШ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХा рдпрд╣ рдиाрдо рдеा рдЬिрдирдХा рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै- рд╢ुрдж्рдзाрдиंрдж рдорд╣ाрдд्рд░ो

• рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдирдХрджी рд╕ंрдХрдЯ рд╕े рдЬूрдЭ рд░рд╣े рдиिрдЬी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдЬिрд╕ рдмैंрдХ рдкрд░ рд░ोрдХ рд▓рдЧाрддे рд╣ुрдП рдЙрд╕рдХे рдиिрджेрд╢рдХ рдоंрдбрд▓ рдХो рднंрдЧ рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै- рдпрд╕ рдмैंрдХ

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рджेрд╢ рдиे рдЗреЫрд░ाрдЗрд▓-рдлिрд▓िрд╕्рддीрди рд╡िрд╡ाрдж рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕрдкрдиे рд░ुрдЦ рдкрд░ рдХाрдпрдо рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоें рдлिрд▓िрд╕्рддीрди рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдорддрджाрди рдХिрдпा- рднाрд░рдд

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдХोрд▓ंрдмिрдпा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рдЦрдЧोрд▓рд╡िрджों рдж्рд╡ाрд░ा рдЬिрддрдиे рдирдП рдЧ्рд░рд╣ों рдХी рдЦोрдЬ рдХी рдЧрдИ рд╣ै-17

• рдХेंрдж्рд░ीрдп рдЬрд▓ рд╢рдХ्рддि рдоंрдд्рд░ी рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рднाрд░рдд рдоिрд╢рди (рдЧ्рд░ाрдоीрдг) рдХे рдЬिрд╕ рдЪрд░рдг рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рд╣ै- рджूрд╕рд░ा

• рдЬिрд╕ рд╡िрд╢्рд╡ рдЪैрдо्рдкिрдпрди рдмैрдбрдоिंрдЯрди рдЦिрд▓ाрдб़ी рдХो рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЪौрдеे рдмाрд░ ‘рдЯाрдЗрдо्рд╕ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा рд╕्рдкोрд░्рдЯ्рд╕ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ों’ рдоें рд╡рд░्рд╖ рдХा рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдЦिрд▓ाрдб़ी рдЪुрдиा рдЧрдпा- рдкीрд╡ी рд╕िंрдзु

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 05 рдоाрд░्рдЪ 2020

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдХो рдирдП рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдФрд░ рд▓рд▓िрдд рдХрд▓ा рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЖрджि рдХो рд╕рдо्рдорд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

• рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рдЦिрд▓ाреЬी рдиे 500 рдЯी-20 рдоैрдЪ рдЦेрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдкрд╣рд▓े рдХ्рд░िрдХेрдЯрд░ рдмрдиे- рдХिрд░ोрди рдкोрд▓ाрд░्рдб

• рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी рдиिрд░्рдорд▓ा рд╕ीрддाрд░рдордг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдиे рдЬिрддрдиे рд╕рд░рдХाрд░ी рдмैंрдХों рдХे рд╡िрд▓рдп рд╕े 4 рдмैंрдХ рдмрдиाрдиे рдХो рдоंрдЬ़ूрд░ी рджे рджी рд╣ै-10

• рдХрд░्рдордЪाрд░ी рднрд╡िрд╖्рдп рдиिрдзि рд╕ंрдЧрдарди (рдИрдкीрдПрдлрдУ) рдиे рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2019-20 рдХे рд▓िрдП рдм्рдпाрдЬ рджрд░ें 8.65 рдлीрд╕рджी рд╕े рдШрдЯाрдХрд░ рдЬिрддрдиे рдлीрд╕рджी рдХрд░ рджी рд╣ै-8.50 рдлीрд╕рджी

• рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдв़рддे рдоाрдорд▓ों рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рдмрд╣ु-рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоेрдЧा рдиौрд╕ैрдиिрдХ рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХो рдЯाрд▓ рджिрдпा рд╣ै- рдоिрд▓рди 2020

• рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдо рдиाрде рдХोрд╡िंрдж рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рднрд╡рди рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдПрдХ рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдоें рдЬिрддрдиे рдоेрдзाрд╡ी рдХрд▓ाрдХाрд░ों рдХो 61рд╡ें рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рд▓рд▓िрдд рдХрд▓ा рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा-15

• рдмीрд╕ीрд╕ीрдЖрдИ рдХी рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░ рд╕рдоिрддि рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕े рдЯीрдо рдЗंрдбिрдпा рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЪрдпрдирдХрд░्рддा рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рд╣ै- рд╕ुрдиीрд▓ рдЬोрд╢ी

• рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЬिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЧ्рд░ीрд╖्рдордХाрд▓ीрди рд░ाрдЬрдзाрдиी рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдЧैрд░рд╕ैंрдг

• рд╡рд╣ рджेрд╢ рдЬो рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рдиिрд╢ुрд▓्рдХ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд╣рд▓ा рджेрд╢ рдмрди рдЧрдпा рд╣ै-  рд▓рдХ्рд╕рдордмрд░्рдЧ

• рднाрд░рдд рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рджिрд╡рд╕ рдЬिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-04 рдоाрд░्рдЪ

• рдЬिрд╕े рддुрд░्рдХी рдоें рднाрд░рдд рдХा рдирдпा рд░ाрдЬрджूрдд рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рд╕ंрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рдкांрдбा

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें: 04 рдоाрд░्рдЪ 2020

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдХो рдирдП рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рдзрд░ोрд╣рд░ рд╕ूрдЪी рдФрд░ рдЬрдо्рдоू рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдЖрджि рдХो рд╕рдо्рдорд▓िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै.

• рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рд╕рдоिрддि (рдПрд╕ीрд╕ी) рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдирдП рд╡िрдд्рдд рд╕рдЪिрд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬिрд╕рдХे рдиाрдо рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рд╣ै- рдЕрдЬрдп рднूрд╖рдг рдкांрдбेрдп

• рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╡рд░्рд╖ 2020 рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рдзрд░ोрд╣рд░ рд╕ूрдЪी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЬिрддрдиे рд╕्рдеाрдиों рдХो рдиाрдоिрдд рдХिрдпा рд╣ै- рджो

• рдЬрдо्рдоू рдирдЧрд░ рдиिрдЧрдо рдиे рдЬрдо्рдоू рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХो рдЬिрд╕ рдорд╣ाрд░ाрдЬा рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд░рдЦрдиे рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдкाрд░िрдд рдХिрдпा рд╣ै- рдорд╣ाрд░ाрдЬा рдЧुрд▓ाрдм рд╕िंрд╣

• рд╢्рд░рдо рдПрд╡ं рд░ोрдЬ़рдЧाрд░ рдоंрдд्рд░ी рд╕ंрддोрд╖ рдЧंрдЧрд╡ाрд░ рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдбीрдЬрд▓ рдХी рдбोрд░рд╕्рдЯेрдк рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рд╣ेрддु рдЬिрд╕ рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк рдХो рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпे рд╣ै- рд╣рдорд╕рдлрд░ рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк

• рдХेंрдж्рд░ीрдп рдЧृрд╣ рд░ाрдЬ्рдп рдоंрдд्рд░ी рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рдЬिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рднाрд░рддीрдп рднूрдоि рдкрдд्рддрди рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг (Land Ports Authority of India) рдХे 8рд╡ें рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा- рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी

• рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рд╡िрдЯाрдоिрди рдмी1, рдмी12 рдФрд░ рдкैрд░ाрд╕िрдЯाрдоोрд▓ рд╕рд╣िрдд рдЬिрддрдиे рддрд░рд╣ рдХी рджрд╡ा рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХे рдПрдХ्рд╕рдкोрд░्рдЯ рдкрд░ рдмैрди рд▓рдЧा рджिрдпा рд╣ै-26

• рдЕрдоेрд░िрдХी рд╢ोрдз рд╕ंрд╕्рдеाрди рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рдлाрдЗрдиेंрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрдЧ्рд░िрдЯी (рдЬीрдПрдлрдЖрдИ) рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХे рдЬрд░िрдпे рдХाрд▓े рдзрди рдХो рд╕рдлेрдж рдХрд░рдиे рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рднाрд░рдд 135 рджेрд╢ों рдХी рд╕ूрдЪी рдоें рдЬिрддрдиे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╣ै-03

• рдЭाрд░рдЦंрдб рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдХे рд▓िрдП рдкेрд╢ рдмрдЬрдЯ рдоें 300 рдпूрдиिрдЯ/рдоाрд╣ рдмिрдЬрд▓ी рдХी рдЦрдкрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХो рдЬिрддрдиे рдпूрдиिрдЯ/рдоाрд╣ рдл्рд░ी рдмिрдЬрд▓ी рджेрдиे рдХा рдШोрд╖рдгा рдХिрдпा рд╣ै-100 рдпूрдиिрдЯ/рдоाрд╣

• рдмंрдЧाрд▓ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЯीрдо рдиे рд░рдгрдЬी рдЯ्рд░ॉрдлी рд╕ेрдоीрдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдЬिрд╕ рдЯीрдо рдХो 174 рд░рди рд╕े рд╣рд░ाрдХрд░ 13 рд╕ाрд▓ рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд░рдгрдЬी рдЯ्рд░ॉрдлी рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рдЬрдЧрд╣ рдмрдиाрдИ- рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЯीрдо

• рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиे рдмрдЬрдЯ рдкेрд╢ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд░ाрдЬीрд╡ рдЧांрдзी рдХिрд╕ाрди рди्рдпाрдп рдпोрдЬрдиा рдХे рд▓िрдП рдЬिрддрдиे рдХрд░ोреЬ рдХी рд░ाрд╢ि рдХा рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдХिрдпा рд╣ै-5100 рдХрд░ोреЬ